Rethink REFIT

Verzet tegen sluipende afbraak sociaal overleg en arbeidsrechten in de EU

Het Europees parlement schrijft jaarlijks een rapport dat moet bijdragen tot de verbetering van de Europese wetgeving. Dit jaar heeft de Britse rapporteur Sajjad Karim van de rechtse ECR (Europese conservatieven en hervormers) de kans schoon gezien om er voor te pleiten dat sociaal overleg, arbeidsrechten en gezondheid op het werk beschouwd worden als hinderlijke  bijkomstigheden die economische groei belemmeren. 

Het rapport dat zopas gestemd werd, heeft betrekking op het jaar 2011. Het rapport stel dat toekomstige regelgeving slechts een minimale negatieve impact mag hebben op economische groei. Dat wetgeving niet tot doel kan hebben de economie te schaden, is evident. Maar de rechtse rapporteur gebruikt een handig trucje om daarmee ook het sociaal overleg aan banden te leggen. Het rapport legt immers de link naar de REFIT mededeling (Regulatory Fitness and Performance) van de Europese Commissie van 2 oktober 2013 die stelt dat sociaal overleg, regels rond veiligheid en gezondheid op het werk en enkele basisprincipes rond gelijk loon voor gelijk werk (bv voor interimarbeiders), voorbeelden zijn van overbodige Europese regelgeving. Europa hoeft zich dus niet te bemoeien met sociale regelgeving, luidt de rechtse boodschap. Ze worden beschouwd als hinderlijk.

In de REFIT mededeling van de Europese Commissie kondigde Commissievoorzitter Barroso aan dat een aantal lopende, nieuwe initiatieven van Europese regelgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk meteen zouden worden stopgezet. Voor een aantal andere - reeds besliste - Europese regels zou een herzieningsprocedure worden gestart om die regelgeving af te zwakken. Het gaat dan opnieuw om regels rond veiligheid en gezondheid op het werk maar ook rond sociale dialoog, informatie en consultatie van werknemers, bescherming van uitzendkrachten, milieu, informatie over arbeidsovereenkomsten... De Europese Raad van 24 en 25 oktober verwelkomde de REFIT mededeling. De Unie blijft hardleers als het op sociaal beleid aankomt. We weten nu stilaan dat een eengemaakte markt met een eenheidsmunt niet werkt als er geen sociale, politieke en fiscale pijler bestaat. Een gebrek aan een Europees sociaal beleid zorgt bijvoorbeeld voor de sociale dumpingpraktijken waar Europese burgers terecht van gruwen. Het zorgt ook voor concurrentievervalsing tussen lidstaten. Maar Europees rechts blijft de Unie zien als een economische machinerie die boven de hoofden van de bevolking opereert en zich niets wil aantrekken van sociale rechten en arbeidsomstandigheden. Want die zijn toch hinderlijk als je enkel uit bent op winstmaximalisatie.

Ik ben uiterst bezorgd over de pogingen om de sociale normen naar beneden bij te stellen en over de rechtstreekse aanval op het niveau van sociale bescherming die werknemers geboden wordt. De amendementen die de sociaaldemocratische fractie had ingediend en die een vrijwaring beoogden van akkoorden van de sociale partners in de lijn en de geest van het Europees Verdrag, vroegen om het behoud van de bescherming van werknemers inzake veiligheid en gezondheid op het werk, en een positieve houding rond sociale dialoog, werden weggestemd.

Daarnaast houdt de rapporteur een pleidooi om de nationale bevoegdheden te versterken ten opzichte van het huidige Verdrag. Zo zouden nationale parlementen meer macht moeten krijgen om wetgevende initiatieven tegen te houden. Op dit ogenblik kan dit reeds als minimum een derde van de nationale parlementen (via een puntensysteem) aangeven dat het wetgevend initiatief een schending is va het subsidiariteitsbeginsel of van het evenredigheidsbeginsel. In het rapport wordt echter gepleit de procedure te vereenvoudigen, ze makkelijker inroepbaar te maken en de redenen uit te breiden. Deze versterking van de rol van nationale parlementen zou een slechte zaak zijn voor de Europese besluitvorming met meer blokkeringen en een trager besluitvormingsproces tot gevolg.