Europees parlement verstrengt controles op sociale dumping, maar pakt dumpingpraktijken onvoldoende aan

Het Europees parlement heeft zopas de handhavingsrichtlijn gestemd die de controles op sociale dumping van buitenlandse werknemers verstrengt. Helaas zullen sociale dumpingpraktijken daardoor niet verdwijnen. De Europese sociaal-democraten willen daarom dat de detacheringsrichtlijn, die tijdelijke arbeid in andere EU-lidstaten mogelijk maakt, in de eerste honderd dagen van de volgende legislatuur radicaal herzien wordt.

Deze week nog werden er bij een controle op een bouwterrein aan het Brusselse Noordstation Portugese bouwvakkers aangetroffen die door hun Portugese werkgever slechts 3,40 euro per uur werden betaald, meer dan 10 euro onder het Belgische minimumbarema. Eigenlijk gaat het hier om moderne slavernij.

Werknemers uit andere EU-lidstaten kunnen elders in de Unie aan de slag - ook in ons land - dank zij de zogenaamde detacheringsrichtlijn uit 1996. Die bepaalt dat werknemers voor een beperkte termijn ‘uitgezonden’ kunnen worden om in een andere lidstaat te werken. In theorie gebeurt dat aan de loon -en arbeidsvoorwaarden van het land waar de werknemer naartoe gezonden wordt, terwijl de sociale bijdragen betaald worden in het uitzendende land. Jaarlijks worden er in de Unie ongeveer 1 miljoen werknemers op die manier uitgezonden.

In de praktijk sjoemelen malafide bedrijven met die detacheringsrichtlijn, via postbusbedrijfjes in ‘goedkope’ lidstaten of door de loon- en arbeidsvoorwaarden gewoon aan hun laars te lappen. De Commissie had beloofd om de hele detacheringsrichtlijn volledig te herzien. Dat is er helaas nooit van gekomen. In plaats daarvan is er een handhavingsrichtlijn opgesteld die slechts beperkte verbeteringen aanbrengt aan de detacheringsregels. We hebben die verbeteringen met een flinke dosis tegenzin goedgekeurd onder het moto ‘beter een kleine verbetering dan helemaal niets. Maar met dit akkoord zal sociale dumping niet uitgeroeid worden en dat moet uiteindelijk wel de bedoeling zijn. Wij nemen de herziening van de detacheringsrichtlijn héél ernstig en willen er tijdens de komende legislatuur ook werk van maken. Als wij de voorzitter van de Europese Commissie leveren, dan ligt die herziening in de eerste honderd dagen van de nieuwe legislatuur op tafel. Werknemersrechten, sociale bescherming én eerlijke concurrentie zijn cruciaal als Europa het vertrouwen van haar burgers wil terugwinnen.

Essentieel is dat er een dubbele doelstelling gerealiseerd wordt bij de aanpassing: zowel een economische (eerlijke concurrentie binnen de vrije markt) als een sociale (betere arbeidsvoorwaarden en sociale bescherming voor de betrokken werknemers). De huidige aanpassingen dienen vooral de economische doelstellingen en dragen dus nauwelijks bij tot betere arbeidsomstandigheden voor de betrokkenen. Dan heb ik het ook bijvoorbeeld over het veiligheidsaspect voor werknemers, omdat werkgevers graag besparen op de veiligheidsvoorzieningen. Ook dat maakt deel uit van sociale dumping.

De goedgekeurde handhavingsrichtlijn zal voor ons land nauwelijks iets veranderen, omdat België, dankzij het werk van minister Monica De Coninck, de controles op het inzetten van buitenlandse werknemers al flink had verstrengd.

Wat werd er wel bereikt in de nieuwe Europese handhavingsrichtlijn:

  • Verplichte toegang tot informatie over arbeidsvoorwaarden in de lidstaten op een overzichtelijke en gestandaardiseerde manier én in verschillende talen.
  • Wederzijdse ondersteuning van de lidstaten bij het opsporen van fraude.
  • Grensoverschrijdende afdwingbaarheid van administratieve straffen en geldboetes.
  • Een open lijst van controlemaatregelen. Elke lidstaat mag de controlemaatregelen nemen die nodig geacht worden, maar die moeten meegedeeld worden aan de Europese Commissie.
  • Het Belgische systeem van ketenaansprakelijkheid in de bouwsector, waarbij de opdrachtgever aansprakelijk is voor eventuele wantoestanden in de hele keten van aannemer tot onderaannemer, blijft behouden. De ketenaansprakelijkheid in alle sectoren, een eis van de Europese scoiaal-democraten, werd helaas niet weerhouden. Lidstaten mogen, maar moeten dat niet invoeren.

Wat ons mateloos ergert, is dat het principe 'gelijk loon en gelijke sociale bescherming voor gelijk werk op dezelfde plek’ niet weerhouden werd. Dat moet dan ook op tafel komen als we tijdens de volgende legislatuur de detacheringsrichtlijn herzien. Bovendien, zolang men sociale zekerheidsbijdragen in land van herkomst kan blijven betalen, blijft oneerlijke concurrentie bestaan. Beter zou zijn dat ook de sociale zekerheidsbijdragen betaald worden in land waarnaar iemand gedetacheerd wordt. Verder moeten er duidelijke bepalingen komen met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid op het werk en moeten de sancties bij overtredingen duidelijk vastgelegd worden, wat nu niet het geval is.

Het akkoord laat dan ook te veel ruimte voor interpretatie en zorgt daarom nog steeds voor rechtsonzekerheid. Zo wordt de lijst van controlemaatregelen die lidstaten kunnen treffen door de voorstanders van het akkoord geïnterpreteerd als een ‘open’ lijst, terwijl de tegenstanders het als een ‘gesloten’ lijst zien, waarbij slechts beperkt nieuwe maatregelen genomen kunnen worden. Al dit soort onduidelijkheden moeten in de toekomst vermeden worden.

Lees hier het opiniestuk van Monica De Coninck en mezelf dat werd gepubliceerd op Knack.be.