Europese juristen waarschuwen Europa voor totale sociale afbraak

 Meer dan 400 Europese juristen sociaal- en arbeidsrecht, waaronder 21 Belgische academici, hebben een manifest ondertekend, waarin ze de Europese Unie oproepen om fundamentele sociale rechten te respecteren en te promoten, in het bijzonder in verband met de maatregelen die de Unie neemt in haar strijd tegen de crisis. Een schitterend initiatief, waarvan ik de inhoud van het manifest volledig onderschrijf. “Als het Europees sociaal model faalt, hoe kan dan het Europees project als geheel wel slagen?,” vinden de juristen.

Volgens de Europese juristen, meestal academici die werkzaam zijn aan Europese universiteiten, heeft de bezuinigingspolitiek die de Europese instellingen opleggen, geleid tot een ‘systematische aanval op de sociale dialoog en het arbeidsrecht’. In het manifest wordt terecht opgeroepen om de fundamentele sociale rechten te respecteren. Ik ben het eens is met de stelling van de juristen dat de crisis misbruikt wordt om de bestaande arbeidswetgeving te dereguleren en collectieve onderhandelingssystemen te ondermijnen.

De juristen wijzen er op dat de Europese regeringsleiders weliswaar voortdurend lippendienst bewijzen aan sociale rechten, maar in de feiten die rechten stapsgewijs afbouwen. Dat gebeurt om de “flexibiliteit van ondernemingen te stimuleren.” Bij de veranderingen in het arbeidsrecht in sommige lidstaten werd er geen overleg gepleegd met de vakbonden. In andere gevallen werden hervormingen die de arbeidsmarkt en de sociale zekerheidssystemen dereguleren, afgedwongen door de zogenaamde Troika (International Monetair Fonds, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank). Dat leidt volgens de juristen tot een verzwakking van vakbonden, toenemende onzekere arbeidscontracten, onzekerheid en hoge werkloosheid, toenemende armoede en sociale onrust. De juristen hebben gelijk als ze stellen dat de hervormingen geen oplossing hebben geboden voor de crisis, maar de crisis enkel hebben verdiept. Ze brengen zelfs de levensvatbaarheid, niet enkel van een sociaal Europa, maar zelfs van het ruimere project van Europese economische en politieke integratie in gevaar.

De juristen vragen om de sociale rechten, zoals gegarandeerd in het juridisch bindend Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, te respecteren. “Hoogstaande arbeidsrechtelijke en sociale normen hebben een cruciale rol te spelen in herstellende economieën, ondersteunende inkomens en het aanmoedigen van investeringen in capaciteiten,” vinden de juristen.

Het manifest sluit af met een krachtige stelling. "De huidige Europese Commissie, samen met de Troika, faalt in haar respect voor de basiselementen van het Europees sociaal model (...). Dit heeft tot gevolg dat dit sociaal model – in alle stilte - uiteindelijk misschien wel op weg lijkt naar zijn deconstructie en vernieling. Als het Europees sociaal model faalt, hoe kan dan het Europees project als geheel wel slagen?”

Volgens mij wijst het afwijzen van een sociaal Europa door de Europese Commissie op een belangrijke constructiefout in de architectuur van de Europese Unie. Zolang sociale rechten niet op hetzelfde niveau staan dan economische vrijheden, zullen we geconfronteerd blijven met de afbrokkeling van het Europese project. Je kan de bevolking niet blijven wijsmaken dat ze moeten blijven geloven in de vrije markt als motor van welvaart, als ze in het echte leven merken dat hun welvaart er op achteruit gaat. Het wordt dringend tijd dat Europa beseft dat economische vrijheden en sociale rechten in balans moeten zijn.

Alle gegevens, waaronder de volledige tekst van het manifest en de lijst van ondertekenaars zijn hier te vinden.