Europese Unie keurt doelstelling 40 procent vrouwen in bestuursraden goed

 De Europese Commissie heeft vandaag bekend gemaakt dat ze een wetgevend initiatief neemt om er voor te zorgen dat tegen 2020 40 procent van de niet-uitvoerende leden van bestuursraden van Europese beursgenoteerde bedrijven vrouwen zijn. Bij overheidsbedrijven geldt dat de doelstelling tegen 2018 bereikt wordt. De afgelopen dagen werd er ernstig gespeculeerd dat het oorspronkelijke voorstel van Commissaris Viviane Reding om het Europese bedrijfsleven quota op te leggen volledig afgezwakte zou worden. Het oorspronkelijke voorstel is wel degelijk afgezwakt, maar commissaris Reding is er toch in geslaagd een soort shame-and-blame-mechanisme in te bouwen dat bedrijven in hun blootje zet als ze geen moeite doen om de 40 procentdoelstelling te bereiken.


In het originele voorstel werden bedrijven verplicht om tegen 2020 40 procent vrouwen te hebben in hun raden van bestuur.  Dat zou de allerbeste maatregel zijn geweest, maar Reding zag zich geconfronteerd met stevig lobbywerk van een aantal lidstaten en met kritieken van EU-juristen. In het nieuwe voorstel is de verplichting daarom weggevallen en wordt 40 procent een doelstelling. In het verleden is gebleken dat bedrijven nagenoeg niets doen om dergelijke doelstellingen te halen. Maar Reding heeft nu toch een aantal mechanismen ingebouwd die het bedrijven bijzonder lastig maken om helemaal niets te doen. Zo worden ze wel degelijk verplicht om bij de selectie van kandidaat-bestuurders een comparatieve standaardanalyse te maken van de kwalificaties van elke kandidaat via heldere, genderneutrale en ondubbelzinnige criteria. Bij een gelijke kwalificatie van een man en een vrouw zijn bedrijven verplicht om voorrang te geven aan de ondervertegenwoordigde sekse. Omdat bedrijven de kandidaturen moeten aftoetsen aan objectieve criteria verplicht het voorstel tot richtlijn ook tot een harmonisering van de voorwaarden voor goed bedrijfsbeheer.

Ik vind het spijtig dat het voorstel enkel geldt voor de niet-uitvoerende leden van de raden van bestuur. Niet-uitvoerende leden zijn niet betrokken bij het dagelijks bestuur van het bedrijf. De Commissie wil zich niet bemoeien met de ‘vrijheid om een bedrijf te leiden en de vrijheid van eigendomsrecht’, twee basisrechten die door het EU charter voor basisrechten gegarandeerd worden. Al heeft Reding ook hier een extra mechanisme ingebouwd, de zogenaamde flexi-quota, die bedrijven verplicht om zichzelf, individuele, zelfregulerende doelstellingen op te leggen inzake de vertegenwoordiging van mannen en vrouwen bij de uitvoerende leden van bestuursraden tegen 2020. Bedrijven moeten ook jaarlijks rappporteren over hun vooruitgang. Bedrijven die dus niets doen aan de genderongelijkheid komen jaarlijks met de billen bloot te staan.

Het wetgevende voorstel is enkel van toepassing op grote bedrijven en niet op kleine en middelgrote ondernemingen (met minder dan 250 werknemers en een jaarlijkse omzet die de 50 miljoen euro niet overschrijdt). In totaal zal de nieuwe wetgeving, eens goedgekeurd, betrekking hebben op naar schatting 5000 Europese bedrijven. 

Lidstaten die al een effectief systeem hebben om het aantal vrouwen in raden van bestuur te verhogen, moeten hun wetgeving niet aanpassen, op voorwaarde dat de wetgeving even efficiënt is om de 40 procentdoelstelling te bereiken als de Europese wetgeving. Lidstaten krijgen ook de vrijheid om verder te gaan dan de 40 procent. In het oorspronkelijke voorstel zou de Commissie bedrijven die niet aan de doelstelling voldoen ook sancties en zelfs boetes kunnen opleggen. Ook dat luik is geschrapt. De lidstaten moeten nu zelf geschikte en ontmoedigende sancties opleggen aan bedrijven die de Europese wetgeving overtreden. Het is spijtig dat de Commissie de sanctionering doorschuift naar de lidstaten, omdat dit aanleiding zal geven tot heel verschillende oplossingen in Europa.
 
Jammer dat het krachtige signaal van het oorspronkelijke voorstel van Reding afgezwakt werd, maar ik apprecieer het dat ze alsnog een compromis heeft kunnen vinden dat via slimme mechanismen het bedrijfsleven aanport om werk te maken van gendergelijkheid. Reding zelf valt alvast niets te verwijten.