Sociaaldemocraten maken brandhout van nieuw Intergouvernementeel Verdrag

Sociaaldemocraten, christendemocraten, liberalen en groenen hebben zopas samen een resolutie goedgekeurd die brandhout maakt van de plannen van de Europese Raad om de lidstaten middels een nieuw Intergouvernementeel Verdrag tot grotere begrotingsdiscipline aan te manen. Het parlement pikt het niet dat het als democratisch controleorgaan buitenspel wordt gezet en waarschuwt voor het groeiende democratisch deficit. Het parlement dreigt ermee naar het Europees Hof van Justitie te stappen als de Europese Raad haar ondemocratische plannen doorzet.

Bezuinigen, dat is het ordewoord dat de Europese Raad, de vergadering van Europese regeringsleiders onder voorzitterschap van Herman Van Rompuy, maar de facto geleid door de Duitse kanselier en de Franse president, nu al maandenlang aan de Europese lidstaten opdringen.
Dat de Europese begrotingen op orde gebracht moeten worden, daar is iedereen het over eens. Maar over de manier waarop dat moet gebeuren en of rabiaat saneren de enige ingreep is die noodzakelijk is, daarover bestaat nogal wat discussie.

Tijdens haar laatste top in december besliste de Europese Raad om het zogenaamde six pack, dat landen verplicht hun begroting op orde te krijgen, nog te verstrengen. Dat zou gebeuren middels een nieuw Verdrag. Meteen liet Groot-Brittannië weten zo’n verdrag niet te willen ondertekenen. Dat stelde de Europese regeringsleiders voor een levensgroot probleem. Verdragen moeten immers door alle lidstaten ondertekend worden. De Raad besliste dan maar om een Intergouvernementeel Verdrag op te stellen, een onderonsje tussen lidstaten dat eigenlijk buiten de regelgeving van de Europese Unie valt. Daar zit meteen het schoentje gewrongen, omdat de Raad via een omweg de lidstaten regels wil opleggen die volledig buiten de Europese wetgeving en buiten de controle van het Europees parlement vallen. De Europese Raad organiseert daarmee doelbewust het democratisch deficit in de Europese Unie. Paul Magnette had dus vorige week overschot van gelijk, toen hij waarschuwde dat de Unie een probleem had met de democratie.

Naast de Europese sociaaldemocraten van S&D, vinden nu ook de drie andere grote politieke groepen - christendemocraten, liberalen en groenen - dat de Europese Raad met vuur speelt. In een gezamenlijke resolutie stellen we dat dit Intergouvernementeel Verdrag geen enkele zin heeft. “De meeste doelstellingen uit het Intergouvernementeel Verdrag kunnen even goed bereikt worden via de gewone gewone Europese wetgeving”, stelt de resolutie.
Een Intergouvernementeel Verdrag creëert volgens de resolutie bovendien meer problemen dan dat ze er oplost. Hoe kan de Unie regels afdwingen die niet tot haar bevoegdheid behoren omdat het geen EU-regels zijn, dat vraag ik mij af. De Europese Raad creëert zo een juridische zootje. Ze maakt immers bindende afspraken die de facto zwaarder wegen dan de Europese wetgeving. Dat is ook de reden waarom we in de resolutie zeggen dat een eventueel Verdrag het primaat van de EU-regelgeving moet bevestigen en dat maatregelen die genomen worden om de crisis te bestrijden in overeenstemming moeten zijn met de bestaande, échte EU-Verdragen. De Europese wet is de hoogste wetgeving en niet de regeltjes die lidstaten onder elkaar bedisselen.

Dat het Verdrag in overeenstemming moet zijn met de Europese regelgeving heeft ook betrekking op de doelstellingen die vastgelegd werden in het Stabiliteits- en Groeipact en het zogenaamde six pack. Dat stelt dat landen kunnen spreken van een begroting in evenwicht als ze op de middellange termijn maximaal 1 procent tekort op hun begroting realiseren. Die 1 procent is een Europese regel. Maar het ontwerp van het nieuwe Intergouvernementele Verdrag stelt dat het jaarlijkse tekort op de begrotingen slechts maximaal 0,5 procent mag zijn. Het Intergouvernementele Verdrag is dus in tegenspraak met de Europese wet zelf. Meer nog, volgens het Verdrag zou het mogelijk zijn aparte lidstaten strengere doelstellingen op te leggen. Het wordt dan in theorie mogelijk om van België te eisen dat haar tekort slechts 0,2 procent bedraagt.

Het wordt pas echt griezelig als je beseft dat die doelstellingen vaak niet eens door een parlement bevestigd of verworpen kunnen worden. Het Verdrag zou immers in werking treden als 12 eurozonelanden het ondertekenen. Maar er zijn 17 eurozonelanden. Vijf landen zouden dus gedwongen worden zich aan strikte begrotingseisen te onderwerpen zonder dat die ooit door hun nationale parlementen geratificeerd werden. Ze kunnen er niet eens op vertrouwen dat het Europees parlement er haar zeg over had, want ook het Europees parlement wordt buiten spel gezet. Het Verdrag is immers geen EU-Verdrag en controle erop valt dus buiten de EU-instellingen. Als dat niet het toppunt van een democratisch deficit is, weet ik niet wat het wel is.

Met deze vier grote politieke groepen wijzen we er in de resolutie op dat de democratische controle gegarandeerd moet worden door de betrokkenheid van het Europese parlement én de nationale parlementen te vergroten. Terwijl het Intergouvernementele Verdrag net het tegenovergestelde beoogt. Daarom herinneren we er de Europese Commissie in de resolutie ook aan dat het haar plicht is om de échte EU-Verdragen te verdedigen.
We dreigen er ook mee om alle politieke en juridische middelen te zullen gebruiken om de EU-wetgeving en de rol die de EU-instellingen moeten spelen, te verdedigen. Dat betekent dat het parlement desnoods naar het Europees Hof van Justitie stapt als de Europese Raad haar ondemocratische plannen doorzet.