Europa wil van groeiende berg e-waste grondstoffenmijn maken

De herziening van de Europese richtlijn op elektronisch afval werd met grote meerderheid goedgekeurd. De richtlijn moet er voor zorgen dat we steeds meer grondstoffen uit afval gaan halen. Zie ook de VRT-reportage over de nieuwe Europese regels. Europa focust onder meer op kleine toestelletjes zoals gsm’s. Vandaag recycleren we wereldwijd slechts 1 à 2 procent van de mobiele telefoons die we jaarlijks weggooien. Ook de controle op illegale export van e-waste zal toenemen.

Van alle elektrische en elektronische apparaten die we kopen, belandt er jaarlijks wereldwijd zo’n 50 miljoen ton op de vuilnisbelt. De Europese Commissie verwacht dat we tegen 2020 12 miljoen ton e-waste zullen produceren. Dat is zo’n 25 kg per Europeaan. De gevolgen van dat wegwerpgedrag zijn rampzalig: ernstige bodemverontreiniging door zware metalen, luchtverontreiniging door de verbranding van plastics en schrijnende gezondheidsproblemen bij duizenden mannen, vrouwen én kinderen die betrokken zijn bij de vaak illegale verwerking van e-waste. Nochtans beschikken we over de technologie om elektronisch afval te recycleren. Maar al te vaak ontbreekt het wettelijke kader, een performante inzameling, de logistiek en andere diensten om tot een duurzaam en rendabel recyclagebeleid te kunnen overgaan.

De herziening van de richtlijn uit 2003 over e-waste, de zogenaamde Waste Electric and Electronic Equipment directieve (WEEE), een wetgevend kader om elektronisch afval in te zamelen, komt dan ook geen dag te vroeg. Uit naam van de sociaaldemocraten in het Europees parlement onderhandelde ik mee aan de herziening dat op donderdag 19 januari met overgrote meerderheid werd goedgekeurd. Het heeft wat tijd gekost om het besef te laten doordringen dat de ambities voldoende hoog moeten zijn, zodat we de strijd voor meer grondstoffenefficiëntie ook echt vorm kunnen geven en de tijd van holle leuzen over een grondstoffenefficient Europa achter ons kunnen laten.

Steeds meer bedrijven beseffen bovendien dat het goedkoper wordt om grondstoffen uit afval te halen dan ze op te delven. Zo is het vandaag mogelijk om uit een ton gsm’s zo’n 300 gram goud te winnen, terwijl een ton gouderts amper 2 à 3 gram goud bevat. Als je beseft dat gsm’s nauwelijks gerecycleerd worden, wordt het duidelijk dat de hedendaagse goldrush zich beter kan richten op afval dan op mijnbouw. Een aantal bedrijven heeft dat goed begrepen. In ons land is bijvoorbeeld Umicore een absolute wereldleider als het gaat om zogenaamde ‘bovengrondse mijnbouw’, namelijk het recycleren van edele metalen uit elektronisch afval. Dergelijke bedrijven zijn vragende partij om de inzameling van kleine elektronische toestellen beter te organiseren.

Een hogere recyclagegraad houdt die zeldzame grondstoffen in Europa. Dat bespaart ons op jaarbasis zo’n 2 miljard euro, een bedrag dat in de toekomst enkel zal stijgen. Recyclage zorgt ook voor nieuwe jobs; zo’n 5 tot 7 keer meer jobcreatie dan bij de verbranding van afval. Bovendien gaat het om banen voor de meest kwetsbare werknemers in Europa.

Om de hogere doelstellingen te halen, zal niet alleen de strijd tegen de illegale export belangrijk zijn, maar zullen er ook meer kleine toestellen gerecycleerd moeten worden. Om gebruikers aan te zetten hun kleine elektronische apparaten in te leveren, komt er een fijnmazig en vlot toegankelijk netwerk van inzamelpunten. In België zullen kleine toestellen bij de elektronicazaken kunnen binnen gebracht worden, met uitzondering van de hele kleine winkels. Ook zonnepanelen worden opgenomen bij de te recycleren e-waste, een nieuwigheid waarvan ik blij het in de richtlijn te hebben gekregen.

Klik hier voor een filmpje van de S&D-fractie en mijn tussenkomst in het debat "Recycling Electronic Goods is Key for a Competitive European IT Sector".

Het volledige persbericht kan je hier lezen.
Zie ook dit document voor een gedetailleerd overzicht van de aanpassingen van de richtlijn rond elektronisch afval.