Een beetje meer ambitie en heel wat minder bangmakerij graag

Verontrust. Dat ben ik toch wel na het lezen van de verscheidene persberichten rond het gelekte rapport van de Europese Commissie over het behalen van onze energiedoelstellingen tegen 2050.

Er wordt gesteld dat extra windenergie de energieprijzen de hoogte in zou jagen. De nuance dat ongeacht de keuze van de energiemix van de toekomst, de gemiddelde totale jaarlijkse kost dezelfde zou zijn. In mensentaal: ongeacht of we nu kiezen voor hernieuwbare, nucleaire, conventionele of onconventionele fossiele energie, de economische kosten voor onze maatschappij blijven even hoog. Dus kunnen we beter verder kijken dan onze neus, of zelfs die van onze kinderen, lang is en focussen op de toekomst.

Waar gaat het over? De Europese Commissie heeft vijf verschillende scenario's onderzocht, waarbij telkens vereist werd dat de doelstellingen van de broeikasgasreductie gehaald werden. Ze bekeken (1) energie-efficiëntie, (2) hernieuwbare energie, (3) het vertragen van het afvangen van CO2 (CCS) en daardoor meer nucleaire energie, (4) minder nucleaire energie en ten slotte (5) een mix van nucleaire en hernieuwbare energie gecombineerd met CCS. Conclusie was dat de energieprijzen tot 2030 zouden stijgen in elk scenario. Bovendien zou de prijs tussen 2030 en 2050 de hoogte ingaan indien gekozen wordt voor het scenario met veel hernieuwbare energie. De reden hiervoor zou de hoge kosten zijn voor de infrastructuur die aangepast moet worden aan meer hernieuwbare energie en het feit dat conventionele centrales (zoals koolcentrales, gascentrales, nucleaire installaties, ...) vaker stilgelegd worden. Die centrales moeten in een scenario met meer hernieuwbare energie dus minder of geen energie meer genereren. Zij maken daardoor geen winsten meer, maar moeten toch hun vaste kosten blijven dragen. Deze kosten heeft de Commissie simpelweg doorgerekend in de algemene energieprijzen voor de consument.
Maar als conventionele centrales overbodig worden, moeten ze dan blijven verder bestaan, gesponsord door de hogere energierekening van de consument? Is er rekening gehouden met de grote gevaren van kernenergie voor de bevolking, de hoge bouwkosten -en ontmanteling- van kerncentrales, de ontginning van schaars uranium, de milieu-impact en het afvalprobleem dat nog steeds niet opgelost is? Voor iedereen die hierover even logisch nadenkt, moet het antwoord duidelijk zijn.

Eén woord schoot mij vooral te binnen bij het lezen van de persberichten: angst. En dat is steeds een slechte raadgever. Angst doet ons vasthouden aan gekende recepten, zoals bijvoorbeeld fossiele brandstoffen. Terwijl iedereen weet dat de voorraden binnen enkele tientallen jaren opgebruikt zullen zijn. Van beleidsmakers zou men toch een objectievere, meer realistische en meer ambitieuze houding mogen verwachten.

Waarom focussen we nog steeds niet op het zogenaamd "laaghangend fruit"? Energie-efficiëntiemaatregelen zijn erg kostenefficiënt, betalen zichzelf terug op korte termijn, versterken de Europese energieonafhankelijkheid en haar concurrentiepositie én creëren duizenden jobs. Iedereen is ervan overtuigd dat we allemaal gebaat zijn met meer efficiëntie. Waarom ontbreekt het dan nog steeds aan politieke wil en ambitieu om deze energie-efficiëntie ten volle te benutten? Het is cruciaal dat energie-efficiëntie gezien wordt als een integraal en vaststaand element in onze energiestrategie. Onafhankelijk van welk scenario door de lidstaten gekozen wordt.

Laat ons nu eindelijk anticiperen op de toekomst. Door het optimaliseren van hernieuwbare energie, het ondersteunen van de ontwikkeling van een strategisch energienet, de omscholing van werknemers in de energiesector en door iedereen te betrekken bij een transitie, waarvan we allemaal weten dat ze niet enkel nodig, maar vooral ook voordelig zal zijn.