De Reddertjes in Europa

Europa is gered. Voor een tweede keer. Deze keer onthouden we vooral dat Groot-Brittannië zich degradeerde tot Europese tweedeklasser. Hoogst waarschijnlijk volgt er binnenkort een nieuwe Eurotop om de Unie voor een derde keer te redden. Ook deze tweede poging kan namelijk niet op tegen de financiële markten. De Europese regeringsleiders, verenigd in de Europese Raad, doen me steeds meer denken aan de hoofdpersonages uit de Disneyklassieker De Reddertjes (The Rescuers) uit 1977, een verzameling muizen die zich verenigd hebben in de de Hulp- en Redvereniging (Rescue Aid Society), een soort Verenigde Naties van muizen. De Reddertjes was een waar succes. Het is een verhaal met een warm hart waarin rijkdom en welvaart worden teruggeschonken aan de gemeenschap. Het lijkt me geen overbodige luxe mochten de regeringsleiders deze klassieker eens samen met hun (klein)kinderen bekijken…

De ijskoude reddingsoperatie van de Europese regeringsleiders belooft immers een commerciële flop te worden. In het Europese verhaal worden de booswichten gesust en de verenigde muizen genegeerd. Van herverdeling en solidariteit hebben de Europese reddertjes duidelijk geen kaas gegeten. Ze vullen liever de bodemloze putten van de hebzucht. Er komt een tijd dat de muizen dit niet langer zullen pikken. De eerste tekenen zijn al zichtbaar. De muizen bestormen wereldwijd de straten en eisen inspraak. Ze nemen dure woorden als democratie in de mond en wijzen erop dat de politieke leiders niet in staat zijn een echt antwoord te formuleren op hun vragen, hun bezorgdheid, hun angsten én hun ambities. Zelfs het laatste restje democratische legitimiteit wordt subtiel omzeild. In Europa speelt het Europees parlement, dat het algemene Europese belang verdedigt, geen enkele rol in de reddingsoperaties. Ook de impact van de nationale parlementen wordt geminimaliseerd. De democratie wordt als het ware even on hold gezet. Het symbool van die whiplash is Griekenland, de grote natie waar de democratie ontstond en die nu geleid wordt door dezelfde technocraten die enkele jaren geleden nog de architecten waren van het Griekse fiasco. Je kan zo even goed de ontwikkeling van hernieuwbare energie in handen geven van de nucleaire lobby. Oeps, dat doen we vandaag ook.

“De parlementaire democratie is ontstaan als antwoord op de industriële samenleving, terwijl we geëvolueerd zijn naar een globale informatiemaatschappij. De achttiende-eeuwse invulling van de verticaal gestructureerde, bevoogdende natiestaat, het machtige middenveld en ook van de politieke partijen, past daar niet meer in.” Het citaat komt van oud-premier Jean-Luc Dehaene. Europa wordt vandaag bestuurd door “bevoogdende natiestaten” die Europese solidariteit ondergeschikt achten aan hun eigenbelang. Terwijl we overal participatie zien toenemen via bottum-up technieken en zelfs bedrijven sociale innovatie omarmen, gebruiken de Europese regeringsleiders het top-down dictaat om de crisis te bezweren. Hierdoor vergeten ze de echte uitdagingen van de toekomst: de klimaatcrisis, schaarsheid van grondstoffen en de groeiende kloof tussen arm en rijk. Inmiddels is 1600 miljard euro besteed aan de redding van de banken. We hadden kunnen kiezen voor een langetermijnvisie en dat bedrag investeren in hernieuwbare energie. Misschien wachten de markten wel op dat soort ambities, op investeringen in de échte economie die ons en onze kinderen een perspectief bieden op échte welvaart. Misschien moeten de Europese leiders dat eens vragen aan hun parlement. En als ze echt innoverend willen zijn: ook aan hun bevolking.

Klik op onderstaande PDF voor het volledige opiniestuk.