Naar een groen groeipad voor de industrie

Op 5 oktober organiseerde ik een gespreksavond rond groene fiscaliteit. De tweede in een reeks waar een vernieuw(en)d industrieel beleid centraal staat.

We lieten ons inspireren door Johan Albrecht (milieu-econoom UGent), die op zijn beurt uitgedaagd en becommentarieerd werd door Kurt Vandenberghe (kabinetschef van EU-commissaris voor Milieu Potocnik) en Tom van Ierland (milieueconoom bij het directoraat-generaal Klimaat van de Europese Commissie). Samen zochten we naar inzichten en antwoorden op de centrale vraag: “Welke financiële en fiscale systemen zijn nodig om onze industrie duurzaam te laten groeien en vergroenen?"

Het zogenaamde geldwezen is een onmiskenbare en cruciale pijler voor de ontwikkeling van om het even welke economie. Terwijl milieubescherming in het verleden als een financiële last werd gezien, zou het gebrek aan milieubescherming wel eens voor grotere economische kosten kunnen zorgen. Maar hoe pakken we dit slim aan?

Doorheen de geschiedenis zijn verschillende technologische golven merkbaar. Momenteel drijven we blijkbaar op het begin van een nieuwe technologische golf, waarvan duurzaamheid en ecologische efficiëntie de kern uitmaken. Dergelijke golven hebben niet de neiging om voluit zelf te ontstaan. Onder meer omdat bedrijven, in tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, slechts een fractie van hun omzet investeren in de ontwikkeling van nieuwe technieken, producten en processen. Daarom is een sterke en interveniërende overheid nodig.

Dit doelgericht overheidsbeleid speelt zich volgens professor Albrecht zowel langs de vraag- als de aanbodzijde af. Enerzijds dient er voldoende publiek geïnvesteerd te worden in onderzoek & ontwikkeling. Anderzijds is het belangrijk dat ook de vraag naar nieuwe technologieën ondersteund wordt, door ze mee in de markt te trekken. In een vroeg stadium gebeurt deze ondersteuning best via openbare aanbestedingen in een specifieke niche van de markt. Vervolgens kan aan de hand van groene fiscale stimuli de vraag vergroot worden. En het is pas in het laatste stadium, wanneer de technologie ‘matuur’ is en het design van het product een dominante vorm heeft aangenomen, dat de overheid effectief kan beginnen reguleren en normeren. Zo kan ze normen vastleggen en duurzame producten promoten, of aan de hand van regulering inefficiënte producten uit de markt weren.

Door de verschillende sprekers werd bovendien benadrukt dat een belasting op vervuiling de enige vorm van belasting is die een welvaartscreërend effect heeft, alle andere belastingen vernietigen welvaart (Pigou). En dat deze groene fiscale hervorming het best gebeurt in het kader van een ingrijpende fiscale hervorming waarbij ook consumptie, winsten, niet-productief kapitaal, arbeid, … in het vizier worden genomen.

In België is er zeker ruimte voor groene taksen. Zeker als we weten dat we vandaag slechts 5% – het laagste in Europa – van de fiscale ontvangsten uit groene belastingen halen, daar waar Nederland en Denemarken vlot de 10% halen.

Deze avond kadert in een bredere reeks gespreksavonden over een vernieuwend economisch en industrieel beleid. Als je hierover op de hoogte wilt blijven, schrijf je dan zeker in op de nieuwsbrief.

De presentatie van professor Albrecht vind je onder.