Een Europa dat de problemen van de burgers aanpakt

Dit een trieste dag waarin één lidstaat het Europese project verwerpt. Niet alleen is het VK nu het Verdeeld Koninkrijk geworden, die verdeeldheid dreigt nu ook voor de EU. Het resultaat van het Brexit-referendum moet daarom een wake up call zijn voor de Europese leiders. De EU moet zich nu dringender dan ooit richten op de aanpak van de problemen van de Europese burgers, eerder dan zich eng te focussen op de markt.

Het resultaat van het Brexit-referendum wijst er op dat het Europese project er niet meer in slaagt de bevolking te overtuigen van haar meerwaarde. Uiteraard zullen we de stem van het Britse volk respecteren. Dat betekent echter niet dat uit de Unie stappen een goeie oplossing is om de gezamenlijke problemen waarmee de hele Europese bevolking geconfronteerd wordt, aan te pakken. De uitdagingen van de toekomst zijn grensoverschrijdend en kunnen onmogelijk door lidstaten apart aangepakt worden. Samenwerking is noodzakelijk. Maar de EU, en meebepaald de lidstaten, hebben de afgelopen jaren net het omgekeerde gedaan. Ze hebben hun eigen nationale bangen laten voorgaan op het algemeen Europees belang en de noodzakelijke samenwerking bemoeilijkt. Ook zij dragen verantwoordelijkheid voor een verdeeld Europa. Die verdeeldheid heeft nu een triest hoogtepunt gekregen.

Wij betreuren de resultaten van het referendum, maar hebben wel begrip voor de kritiek bij grote lagen van de Britse bevolking, ook bij de kiezers die Leave hebben gestemd. De EU kan niet op dezelfde manier doorgaan. De belangrijkste les van dit referendum is dat de Unie maar kan bestaan als het de welvaart en de veiligheid van de bevolking garandeert en dus met resultaten komt. Er zijn heel wat uitdagingen die om Europese samenwerking schreeuwen. Zo moeten we dringend de controle over de buitengrenzen herstellen en ons asielbeleid integreren. Deals met derde landen en patrouilles op zee botsen immers al snel op hun limieten. Een Europa zonder eerlijke regels leidt tot sociale dumping en slaat het draagvlak bij werknemers weg. In heel Europa is de ongelijkheid toegenomen, de werkloosheid gestegen, het aantal precaire statuten, zoals flexi-jobs, zero-hours contracten en precaire vormen van zelfstandigheid toegenomen. Werknemers worden geconfronteerd met een onaanvaardbare vorm van sociale dumping, waarbij lokale werknemers uit de markt worden geduwd door werknemers uit andere lidstaten die vaak uitgebuit worden en in onaanvaardbare omstandigheden moeten werken. Het vrij verkeer van personen moet, zoals alles waar het begrip ‘vrij’ voor staat, onderhevig zijn aan controle en eerlijke regels. De ongecontroleerde, wilde ‘vrije markt’ dat het liberalisme de afgelopen decennia heeft bepleit, is de hoofdoorzaak van het onbehagen bij de bevolking, dat zich beter beschermd wil voelen tegen de excessen van de markt en de globalisering. Samen met het aanpakken van de grootbanken die onze welvaart nog steeds bedreigen, moet hier dringend werk van gemaakt worden. 

Dat zal de prioriteit moeten zijn van het overleg dat de komende dagen en weken op de agenda staat. Wij roepen de regeringsleiders dan ook op om het primaat van de markt achter zich te laten en zich te richten op het oplossen van de problemen van de Europese burgers. We hebben nood aan een Europa dat opnieuw  de welvaart en veiligheid van haar burgers garandeert.

John Crombez & Kathleen Van Brempt