​Een sociaal Europa beschermt burgers tegen multinationals

Voor ons kan en mag er geen sprake zijn van ISDS in het handelsverdrag met Canada

Op de Canadees-Europese top in Ottawa wordt vandaag de afronding van de onderhandelingen voor het handelsverdrag tussen de EU en Canada gevierd. Maar het handelsverdrag bevat nog steeds een clausule waardoor bedrijven landen kunnen aanklagen voor een privaat arbitragehof. Wij zijn voor handelsverdragen maar niet tegen elke prijs. Zeker niet als die prijs volksgezondheid, sociale beleid en milieunormen is.  

Europa en Canada bereikten een politieke overeenkomst over een handelsovereenkomst die door het schrappen van handelsbelemmeringen groei en jobs kan creëren. Dat lijkt mooi maar er zit nog een stevige angel onder het gras. Dit akkoord bevat ook een passage over het investor-state dispute settlement (ISDS) mechanisme. Dat betekent dat bedrijven staten kunnen aanklagen voor private arbitragehoven. Als een overheid beleid voert dat multinationals niet aanstaat, kunnen die bedrijven via die arbitrage miljardenclaims indienen. Het systeem zou de investeringen van een bedrijf moeten veilig stellen, maar in de realiteit wordt het vaak gebruikt om winsten te verzekeren en sociaal, gezondheids- en duurzaamheidsbeleid onderuit te halen. Zo heeft Philip Morris zowel Australië als Uruguay voor een ISDS gesleept omdat de sigarettenfabrikant vond dat gezondheidswaarschuwingen op verpakkingen hun winst inperkten.   

In die arbitragehoven oordelen ‘arbiters’ uit gespecialiseerde advocatenkantoren over geschillen tussen een bedrijf en een land. Vaak zijn het dezelfde dure bureaus die multinationals ook bijstaan met juridisch advies, zodat belangenvermenging reëel wordt. Landen kunnen ook onderling hun disputen beslechten via arbitrage en bedrijven kunnen gebruik maken van onze gewone rechtspraak. Waarom zou die niet goed genoeg zijn?

sp.a verwerpt deze clausule op alle niveaus. Daarmee staan we aan de kant van de vakbonden, middenveld en burgers. De Europese Commissie zag zich zelfs gedwongen  om een publieke consultatie te organiseren. Nooit reageerden meer Europeanen op een Europese publieke consultatie, met 150.000 reacties, waarbij onder meer België hoog scoorde. Het is uiterst cynisch vast te stellen dat de Commissie geen rekening houdt met de resultaten. Het middenveld en de Europese burgerbeweging worden zo op een uiterst slinkse en cynische manier buitenspel gezet.   

De Commissie Barroso wil, voor ze plaats ruimt voor de Commissie Juncker, nog snel de vlucht vooruit nemen. We roepen Barroso dan ook op om gezien het enorme verzet van de Europese burgers de definitieve afronding over te laten aan de nieuwe Commissie Juncker. Die treedt aan in november en moet de burgers beschermen tegen multinationals en die clausule schrappen. Juncker heeft zich in het verleden al uitgesproken tegen dergelijke tribunalen op maat van multinationals. 

Opnieuw nog meer macht voor de grote bedrijven zien we niet zitten. De invoering van dergelijke arbitrageclausule zou betekenen dat bedrijven uit winstbejag nu ook nog rechtszaken kunnen aanspannen tegen de overheid, tégen sociaal beleid. Dat is minstens twee bruggen te ver voor ons. Wij kiezen voor een ander, sociaal Europa dat werkt voor mensen, en niet voor de multinationals. Een verdrag dat dergelijk mechanisme opneemt, is het omgekeerde.