Verhofstadt is welkom in de socialistische fractie

Goed dat je weet dat het nagelnieuwe boek 'De weg uit de crisis', geschreven werd door Guy Verhofstadt, of je zou kunnen vermoeden dat het om een socialistische werkstuk gaat.

De voorstellen in dit boek, die Verhofstadt gisteren handig samenvatte tijdens zijn speech in Leuven, staan stuk voor stuk al langer in het Europese Manifesto van de PES, de Europese socialisten. In die zin loop ik graag een eind met Verhofstadt mee. Of liever - en eigenlijk is dat essentieel - mag Verhofstadt dan een heel eind met mij en de Europese socialisten van de PES meelopen. Guy Verhofstadt is dan ook - mits een batterij sociale aanpassingen aan zijn visie - welkom in de socialistische fractie. De vraag blijft: hoe geloofwaardig is hij?

Verhofstadt wil vooreerst ‘orde op zaken stellen bij de banken'. De onzichtbare hand van het liberalisme is er niet in geslaagd om het geklooi met geld tegen te gaan. Verhofstadt geeft ruiterlijk toe dat hij de ‘toxische producten' die de sector besmet hebben pas nu - en ik citeer - "bij het schrijven met stijgende verbazing (heb) ontdekt." Toch merkwaardig dat een liberaal leider pas recent heeft ontdekt dat mensen vals spelen als er geen spelregels zijn. Zoals de PES voor hem, pleit Verhofstadt voor een Europese bankregulator, voor strenge regels en transparantie. Hij wil zelfs het bedrijfsleven hogere lasten opleggen! Jazeker. Verhofstadt wil banken die zonder overheidssteun niet overeind kunnen blijven, herkapitaliseren. Dat geld - duizend miljard euro - mag niet van de belastingbetaler komen, zegt hij. Het zijn de banken die, eens ze weer winst maken, de overheidssteun moeten terugbetalen. De toekomstige winsten van de banken moeten dus volgens de voormalige premier afgeroomd worden. Het zal niemand verbazen dat ik het daar helemaal mee eens ben.

De gezondmaking van ons financiële systeem is prioritair, want noodzakelijk om een investeringsgedreven beleid te kunnen ondersteunen. PES-voorzitter Rasmussen zei al enkele maanden geleden dat Europa haar investeringsinspanningen moet optrekken tot het niveau van de Verenigde Staten. Verhofstadt zegt vandaag krek hetzelfde. Het geld voor die investeringen moet komen van Europese obligaties, zeg maar een Europese lening. Europa geeft vandaag géén obligaties uit. Hoe zou dat nu in godsnaam komen? Ik citeer een passage uit een interview met voormalig Euro-commissaris en oud-SP-voorzitter Karel van Miert, dat deze maand verschijnt in het tijdschrift Samenleving en Politiek: "Wij hebben vroeger al gezegd dat het niet uitgesloten is dat de Europese Unie ooit extra geld zou nodig hebben om investeringen te doen. Geld dat de begroting niet zou kunnen opbrengen. Waarom zou de Europese Unie dan niet mogen lenen om dat geld in productieve investeringen of in ontwikkeling te stoppen? Maar dat mocht niet om ideologische redenen. Het waren de Reagan- en Thatcherjaren. De overheid mocht geen schuld hebben. Dat credo heeft Verhofstadt destijds met hand en tand verdedigd. Ik heb dat altijd dom gevonden."

Als je Verhofstadts uitspraken van vandaag vergelijkt met de ervaringen van Van Miert, dan voel je al nattigheid. Er is een probleem; een probleem van geloofwaardigheid. Toen onze West-Vlaamse lijsttrekker John Crombez voorstelde extra investeringsmiddelen vrij te maken, werd dat afgeschoten door Bart Somers en Karel de Gucht, en toen de PES in Europa voorstelde om Europese obligaties uit te schrijven werd dat door de liberalen en de conservatieven op hoongelach onthaald.

De ongeloofwaardigheid wordt nog sterker als je er Verhofstadts voorstellen inzake de economische heropleving op na leest. Net zoals de PES pleit hij voor één Europees herstelplan. De Europese liberale fractie heeft zo'n plan niet klaar liggen, de Europese socialisten wel. Wij zijn overigens van plan om meteen na 7 juni dat plan voor te leggen aan de kandidaat-commissarissen en de leden van het Europees parlement. In het socialistische plan staan investeringen in nieuwe, groene jobs in een radicaal vernieuwde Europese economie centraal. Verhofstadt zegt hetzelfde: radicaal investeren in een duurzame niet-fossiele economie. Nu is het de VLD van Verhofstadt die inzet op de ontwikkeling van nieuwe kerncentrales, die draaien op fossiele brandstoffen. Erger nog was de reactie van Vlaams VLD-minister van economie én innovatie Patricia Ceysens op mijn pleidooi om het masterplan voor de Noordzeering van de Nederlandse architect Rem Koolhaas ernstig te nemen. De Noordzeering is hét typevoorbeeld van wat Verhofstadt Europese samenwerking noemt. Zeven Europese landen die aan de Noordzee liggen, moeten samenwerken om de windmolenparken van de Noordzee met elkaar te verbinden middels een soort energiesnelweg op zee. Dat plan zal 700.000 jobs opleveren en maakt van de Noordzee de groene accu van Europa. Maar volgens zijn partijgenoot Patricia Ceysens is het een onverstandig plan, want te grootschalig en te duur. Geen grote visionaire projecten dus voor de VLD. Er is dus nogal een verschil tussen wat de VLD zegt en wat de VLD in de praktijk doet.

Op papier snijdt Verhofstadts analyse van de Europese problemen hout, maar hoe geloofwaardig zijn zijn voorstellen? Ik wil hem graag de hand reiken: laten we strenge regels maken voor de banken, financiële producten labelen zodat spaarders en beleggers weer zekerheid krijgen, een Europees investeringsbeleid voeren via de Europese Investeringsbank, die nu echt een groene investeringsbank moet worden, kiezen voor een radicale omslag naar hernieuwbare energiebronnen, meer Europese middelen genereren om een groot Europees herstelplan mogelijk te maken... Ik hoop Verhofstadt te mogen verwelkomen als partner van het Europese socialistische plan dat in de weken na 7 juni op tafel komt. En ik raad hem aan naar de PES-website te surfen, om ook eens het sociale aspect van de crisis te bestuderen. Want in zijn hele speech heeft Verhofstadt het enkel over instellingen en instrumenten, nooit over de zware sociale gevolgen van de crisis op de mensen zelf. Er is vanzelfsprekend ook nood aan één Europees Tewerkstellingspact om bestaande jobs veilig te stellen en nieuwe jobs te creëren, een pact dat duidelijk maakt dat Europa geen vrije markteconomie is maar een sociale markteconomie waarin sociale rechten voorrang hebben op winstmaximalisatie en economische vrijheid. Europa heeft ook nood aan een Sociaal Vooruitgangspact dat de consequenties van de crisis afblokt zodat armoede, uitsluiting en ongelijkheid geen kansen krijgen in Europa. Er is nog wat werk aan de winkel alvorens Verhofstadt echt kan toetreden tot de socialistische fractie van het Europees parlement, maar ik heb goede hoop. Hij zou er alvast meer kans maken om zijn voorstellen waar te maken, omdat de socialistische fractie meer dan dubbel zo groot is dan de liberale. In die liberale fractie, waar het nog bulkt van de ideologisch neo-liberalen, maakt zijn plan overigens geen schijn van kans. Dan gaat het niet meer over een Europa van oplossingen, maar over een Europa van schone verhaaltjes. Guy, waar wacht je op?