Mr Cameron, de Europese Unie is geen zelfbedieningsrestaurant

In zijn lang verwachte speech heeft de Britse premier aangekondigd dat hij in 2017 een referendum wil houden over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie. Dat lijkt een duidelijke stellingname, die echter steeds vager wordt naarmate de speech vordert. Want zo’n referendum komt er volgens Cameron ‘zeker’, als het Verenigd Koninkrijk er in slaagt een onbepaald aantal bevoegdheden te repatriëren naar Londen én als de Tories tijdens de volgende legislatuur de premier leveren.

“Als we onze ‘goesting’ krijgen, dan houden we een referendum waarin ik het lidmaatschap zal steunen”, is de chantage die Cameron vandaag toepast. Als Europa haar toekomstige architectuur aanpast aan de Britse grillen, dan zal Groot-Brittannië misschien lid blijven, luidt het hallucinante ultimatum.
Cameron blijft ook vaag over welke bevoegdheden hij wil repatriëren. Hij noemt het arbeidsmarktbeleid, veiligheidsbeleid, sociaal beleid en milieu, maar voegt er aan toe dat alles bediscussieerbaar moet zijn. Terwijl de Unie gaat over samenwerking en afspraken, behandelt Cameron de EU als een zelfbedieningsrestaurant waar je kunt kiezen waarin je op dat moment zin hebt.

Cameron heeft in zijn Europa-speech vooral duidelijk gemaakt dat hij géén Europese Unie wil, maar kiest voor een geliberaliseerde eengemaakte markt. Hij focust immers louter op de EU als een economisch samenwerkingsverband, terwijl het stilaan duidelijk wordt dat de interne markt enkel een toekomst heeft als er een minimum aan sociale harmonisatie komt. Cameron wil een ‘eerlijke’ interne markt, maar zal er alles aan doen om de instrumenten die de markt ‘eerlijk’ kunnen maken, uit de handen van de Unie te houden. Een uur na Camerons speech trokken de Europese vakbonden op naar het Berlaymontgebouw, waar de Europese Commissie zetelt, om een interne markt zonder sociale dumping te eisen, een echte eerlijke markt dus. Een referendum over een sociaal Europa zou zinvoller zijn en wellicht meer tegemoetkomen aan de verzuchtingen van de Europese bevolking.

Cameron wijst ook op het democratisch deficit in de Unie. Dat doen wij ook. Maar Camerons oplossing om tot meer democratie te komen is de beslissingsmacht opnieuw bij de nationale parlementen te leggen, in casu bij het Britse parlement. Hij beperkt Europese democratie tot de stem van het Britse volk en is totaal niet begaan met wat burgers in andere EU-landen vinden. Wij vinden ook dat de Unie verder moet democratiseren, maar ze moet dat doen door een uitbreiding van de bevoegdheden van het Europees parlement en - op langere termijn - door de invoering van een echte Europese regering. Uit Camerons speech kan je afleiden dat hij het Europees parlement aan de kant wil schuiven en misschien zelfs wil afschaffen.
Cameron lardeert zijn speech voortdurend met het begrip ‘flexibiliteit’, dat als een mantra herhaald wordt. Wat hij wil, is een flexibel Europa, geënt op de interne markt. Welnu, dat is precies het omgekeerde van wat wij, sociaaldemocraten, willen. Wij gaan voor een sociaal Europa, geënt op een politieke Unie.