Europese Commissie roept lidstaten op om welvaartsstaat te moderniseren

Werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting hebben in Europa recordhoogten bereikt. De toestand is ernstig en zal op langere termijn enkel verslechteren als er niet wordt ingegrepen. Om die reden heeft de Europese Commissie zopas een Sociaal Investeringspakket gelanceerd, waarin alle lidstaten worden opgeroepen om de klemtoon meer te leggen op sociale investeringen als onderdeel van de modernisering van hun sociaal beleid. Investeren in kinderen is een belangrijk onderdeel van het pakket dat tot doel heeft de kinderarmoede in te dijken. Investeren in sociaal beleid, is in de toekomst ook niet meer vrijblijvend.

De Commissie heeft gebruik gemaakt van het werk van het Europees platform ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, om een hele reeks aanbevelingen te doen. Dat is ook nodig omdat vandaag 120 miljoen Europeanen met een armoederisico kampen. Dat is ruim 24 procent van de bevolking. 26 miljoen Europeanen, of 10,7 procent van de actieve bevolking is nu werkloos. De jeugdwerkloosheid is gestegen naar 22,7 procent, wat betekent dat 7,5 miljoen jongeren zonder baan zitten.

Niet vrijblijvend

Belangrijk is dat het pakket maatregelen nu niet meer vrijblijvend is. Het sociale beleid wordt meegenomen in de begrotingsdiscipline en maakt deel uit van de Europese meerjarenbegroting. In het kader van die meerjarenbegroting wordt voorgesteld om ten minste 25 procent van de cohesiefondsen toe te wijzen aan het Europees Sociaal Fonds, dat daardoor met 10 procent kan toenemen. De Commissie wil de inspanningen inzake sociale bescherming van elke lidstaat bovendien monitoren en indien nodig aanbevelingen doen. In het kader van het Europees semester, dat de economische hervormingen van de lidstaten monitort, zullen nu ook de sociale inspanningen van de lidstaten om de 2020-doelstellingen te bereiken, opgenomen worden. Dat betekent dat lidstaten die het niet goed doen, specifieke aanbevelingen kunnen krijgen en, indien ze daar niet aan voldoen, er zelfs waarschuwingen of zelfs sancties kunnen volgen. De sociaaldemocraten vragen nu al twee jaar om ook sociale harmonisatie binnen de EU afdwingbaar te maken en dit pakket is alvast een belangrijke stap in die richting.

Investeren in de toekomst

Het huidige beleid, gericht op de aanpak van de crisis, bestaat enkel uit rigide besparingen. Op korte termijn lijk je daarmee misschien resultaten te boeken, maar op de langere termijn biedt zo’n beleid geen perspectieven voor de bevolking. Daarom is het nodig dat de Europese lidstaten gemeenschappelijke objectieven hebben die hoop bieden op een uitweg uit de crisis. Want de crisis verdiept de problemen van werkloosheid en armoede in plaats van ze op te lossen. Er moet dus een gecombineerd beleid komen, met besparingen op de kortere termijn én sociale investeringen op de langere termijn. Het moet ook duidelijk zijn dat dit gaat om echte investeringen in de toekomst, en niet over middelen die enkel dienen om de schade die door de crisis wordt aangericht, te herstellen.

20 miljoen armen minder

Het plan van commissaris Andor is daarom een lichtpunt. Het toont aan dat ook de Commissie begrepen heeft dat de exclusieve focus op een liberaal besparingsregime op lange termijn geen zoden aan de dijk zet. Lidstaten moeten volgens de Commissie hun focus nu ook richten op investeringen in menselijk kapitaal en sociale cohesie, binnen het bestaande begrotingskader. Alleen zo kunnen we de doelstellingen van het Europa 2020-programma bereiken. Die doelstellingen houden ondermeer in dat er 20 miljoen Europeanen uit de armoede worden getild tegen 2020. Als we echter doorgaan met het beleid dat we vandaag voeren, zullen we dat cijfer nooit bereiken.

De maatregelen uit het Social Investment Package (SIP) moeten gericht zijn op de strijd tegen armoede, kinderarmoede in het bijzonder, werkloosheid en jongerenwerkloosheid in het bijzonder en de uitdagingen van de vergrijzing. In een luik over kinderarmoede roept de Commissie op om kindvriendelijke investeringen te doen, belangrijk om de intergenerationale armoedecirkel te doorbreken. De aandacht voor kinderarmoede door investeringen te promoten in kindvriendelijk beleid, zijn uitermate belangrijk. Niet enkel voor het welzijn van de betrokkenen, maar ook voor de toekomstige competitiviteit van de Unie. De Commissie wil de inclusiestrategieën van de lidstaten verbeteren door hen instrumenten aan te reiken om te investeren in betaalbare en kwaliteitsvolle kinderopvang en scholing, in de aanpak van het vroegtijdig afhaken op school, in begeleiding bij het zoeken naar werk, in de beschikbaarheid van betaalbare en gezonde woningen en in toegankelijke gezondheidszorg.

Efficiënter sociaal beleid

Het Social Investment Package (SIP) geeft lidstaten uitgebreide informatie over hoe ze hun sociaal beleid efficiënter en effectiever kunnen richten op de strijd tegen de gevolgen van de crisis. Sommige lidstaten doen het immers beter dan anderen wat betreft sociale bescherming. Het aantal mensen dat met een armoederisico kampt, is bijvoorbeeld sinds 2008 in 18 van de 27 lidstaten gestegen. Dat betekent volgens de Commissie dat er in sommige lidstaten ruimte is voor een efficiëntere besteding van de middelen, zelfs binnen de grenzen van de bestaande begrotingen.