Ecologie volgens liberalen en christendemocraten

Als we niet opletten, denderen er straks monsterlijke vrachtwagens op onze wegen. Die zogenaamde LZV's - Langere en Zwaardere Vrachtautocombinaties - of supertrucks zijn het stokpaardje van Open-VLD en CD&V. Ze zijn gemiddeld tien meter langer dan een gewone combi en kunnen tot 20 ton meer wegen. We spreken dus over gigantische dozen op wielen van 25,5 meter lang en 60 ton zwaar.

CD&V en Open-VLD noemen deze tuigen ecocombi's. Dat woord werd gelanceerd door de transportsector, die berekend heeft dat grotere vrachtwagens in verhouding minder verstoken en dus minder schadelijke stoffen de lucht in stuwen. Ze zouden dus efficiënter zijn dan de vrachtwagens die vandaag over onze wegen rijden. Dat is ook de reden waarom mijn collega in de Vlaamse regering Crevits (CD&V) hoopt dat de transportsector snel trajecten voorstelt om een proefexperiment te starten.
Sinds ik regelmatig contact heb met de Duitse chemicus Michael Braungart , pleitbezorger van een afvalloze samenleving, ben ik op mijn hoede als de industrie het begrip ‘eco' combineert met ‘efficiëntie'. Toen ik destijds in het Europees parlement zat, ben ik al eens in die val getuimeld. Eco-efficiëntie betekent letterlijk dat er minder vervuild wordt. Dat klinkt geweldig goed. Maar is dat wel zo? Is het positief als je belooft dat je je kind wat minder zult slaan? Als ‘minder' de norm wordt, is ‘minder' ook aanvaardbaar. We hebben de gevolgen gezien in andere industriële sectoren. Ze vervuilen stuk voor stuk minder dan vroeger, maar de totale vervuiling is toegenomen. Er wordt immers veel meer geproduceerd, ook in de groeiende economieën in India, China, Rusland of Brazilië. Als je veel vaker ‘ietsje minder' vervuilt, vervuil je op het einde van de rit natuurlijk veel méér. Zo zal het ook gaan met de eco-trucks. Als we ze ‘aanvaardbaar' maken, kreunen onze wegen binnenkort onder die giganten. En omdat Vlaanderen een echt transitland is én druk bebouwd, zal het hier nog erger worden dan elders.

Maar de discussie over de milieuwinst is wellicht niet eens de belangrijkste. Zelfs al zouden de voorstanders gelijk hebben - wat ik ten zeerste betwijfel - is het vooral de verkeersveiligheid die ernstig gevaar loopt. Vrachtwagens zijn vaker betrokken bij dodelijke slachtoffers dan ander wegvervoer. Tweederde van die ongevallen gebeuren op gewone wegen, buiten de bebouwde kom. En dertig procent van de ongevallen met dodelijke afloop vindt plaats op de snelwegen. In Europa is dat maar 11 procent. Wij hebben dan ook een erg druk wegennet. Volgens het Nederlandse studiebureau SWOV zijn er belangrijke risico's bij het gebruik van supertrucks, vooral voor zwakke weggebruikers, maar ook bij het inhalen bijvoorbeeld zodat het nodig is om een algeheel inhaalverbod in te voeren als je supertrucks toelaat op de weg.
Toen op vraag van VLD en CD&V door de Vlaamse regering onderzocht werd op welke tracés zo'n supertrucks konden rijden, vielen alle voorgestelde tracés negatief uit. Dat is de reden waarom minister Crevits nu aan de sector zelf heeft gevraagd om alternatieve tracés aan te reiken. Blijkbaar moeten die supertrucks er koste wat het kost komen. Crevits wordt daarin overigens gesteund door federaal staatssecretaris voor mobiliteit Etienne Schouppe en door voormalig premier Leterme. In het Vlaams parlement kan ze steeds op applaus rekenen van VLD-parlementslid Annick de Ridder.

Voor sp.a is het duidelijk. Wij lieten vanuit de Vlaamse coalitie onderzoeken of dergelijke trucks op de drie voorgestelde tracés mogelijk zouden zijn. Nu blijkt dat dat niet aanvaardbaar zou zijn. Ik heb er geen vertrouwen in dat de alternatieve tracés die de sector nu gaat voorstellen plotseling wel geschikt zouden blijken. Maar goed, elk voorstel kan wat mij betreft onderzocht worden, al vind ik dat we er verder niet al te veel energie in moeten steken. Al was het maar omdat investeringen in supertrucks én in de noodzakelijke infrastructuuraanpassingen op onze wegen, alle aandacht afleiden van investeringen in écht duurzame oplossingen. Ik denk aan transport via het spoor of het water. Het is precies de bedoeling van de transportsector om het vrachtvervoer over de weg competitiever en dus aantrekkelijker te maken dan duurzaam transport. Eén van de voorgestelde tracés - van Gent naar Beringen - loopt overigens langs de E313, die grotendeels naast het Albertkanaal ligt. Daar supertrucks laten rijden, is een rechtstreekse concurrentie met de binnenvaart. Ook NMBS-baas Jannie Haeck liet al weten dat supertrucks een belangrijke concurrentie zouden betekenen voor het spoor. Ik heb dan ook in het parlement gezegd dat er niet te onderhandelen valt over de verkeersveiligheid én dat supertrucks géén concurrentie mogen betekenen voor het vervoer langs het spoor of het water. Wij willen duurzame oplossingen voor de mobiliteits- en klimaatcrisis, geen cadeautjes aan de transportsector.

(Tot juni 2009 was de Vlaamse minister voor Mobiliteit, Gelijke Kansen en Sociale Economie - Kathleen Van Brempt)