Britten moeten tweede referendum krijgen bij 'no deal'.

Het Britse parlement stemt vanavond over de Brexit-deal. De kans is meer dan reëel dat die deal verworpen wordt. De chaos die daarop zal volgen, is nauwelijks met een pen te beschrijven. Er zijn namelijk geen echte alternatieven. Niemand kan inschatten wat de gevolgen zijn van een no-deal, want nooit eerder in de recente geschiedenis is een ontwikkeld land uit een groot handelsblok gestapt. Niet verwonderlijk dat in nagenoeg alle strategische documenten over een no-deal het woord ‘chaos’ prominent aanwezig is.

Als May vanavond de stemming verliest, moet er snel gehandeld worden. De allerbeste optie zou dan een tweede referendum zijn, waarbij de Britten, nu ze beter kunnen inschatten wat een vertrek uit de Unie kan betekenen, opnieuw en nu beter geïnformeerd hun mening kunnen geven. Om dat georganiseerd te krijgen, zal wellicht een uitstel van de Brexit op 29 maart nodig zijn. Het is dan aan de EU om dat uitstel ook te gunnen. 

De allerbeste Brexit-deal zou uiteraard géén Brexit geweest zijn. Het is niet zo lastig om uit te leggen waarom: Tegen 2060 zal geen enkele Europese lidstaat nog 1 procent van de wereldbevolking uitmaken. De hele Unie zal dan slechts 5 procent van de wereldbevolking bedragen. Als Europa op wereldvlak nog iets wil betekenen, moeten we intens samenwerken. Als er in de wereld één gebied is waar dat kan is het Europa wel. Wij delen met elkaar - ja ook met de Britten - een indrukwekkende geschiedenis van wederzijdse culturele, wetenschappelijke en politieke bevruchting, de uitwisseling van ideeën en kennis, en vormen zo - dat is zonneklaar voor iedereen buiten Europa - een Europese identiteit. Wij delen helaas ook een geschiedenis van conflict en oorlog, een schandvlek die enkel nauwe samenwerking kan wegwassen.

Over die Europese samenwerking valt natuurlijk wel wat te zeggen. De Britten die voor een Brexit stemden, hebben - hoewel ze door populisten misleid werden - niet helemaal ongelijk. De Unie wilde via economische samenwerking de Europeanen dichter bij elkaar brengen en hun levens verbeteren. Maar het middel is een doel geworden en heel wat burgers voelen zich herleid tot een radertje in een economische machinerie die vanuit Brussel bestuurd wordt. De Unie heeft te veel louter haar economische belangen beschermd én is vergeten haar burgers te beschermen.  Bescherming tegen de negatieve gevolgen van globalisering, tegen de almacht van multinationals,  tegen fiscale valsspelers of financiële praatjesmakers… Als de rekening voor hun gesjoemel steeds in de brievenbus van de gewone Europeanen valt, is het niet verwonderlijk dat die zich op de duur tegen Europa keren. Ze vertrouwen de EU niet meer en vertrouwen is essentieel in een goed draaiende samenleving.

Nochtans is de bescherming van mensen hét fundament waarop de Unie gebouwd is. Eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten zijn essentieel voor het Europese project en hebben geleid tot een Europese samenleving waarin pluralisme, nondiscriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen centraal staat. Zolang mensen echter niet voelen dat die basiswaarden ook omgezet worden in concrete actie en ze echt de zekerheid hebben dat de Unie er is om hun belangen te beschermen, zullen ze wantrouwig naar Brussel blijven kijken. 

Om mensen weer zekerheid te bieden voor de toekomst moet het roer tijdens de volgende Europese legislatuur drastisch omgegooid worden. Meer dan de helft van de Europeanen vreest immers vandaag dat hun kinderen meer kans hebben om in armoede te vervallen dan zij. Dat betekent dat ze met een bang hart naar de toekomst kijken. Daarom moet het welzijn van de Europese burgers weer centraal staan in het Europese beleid. Het Europa van de toekomst moet een duurzaam Europa zijn dat haar burgers beschermt tegen de grote grensoverschrijdende uitdagingen zoals klimaatverandering, de verloedering van het leefmilieu, fiscale fraude, internationale criminaliteit, sociale dumping of de negatieve gevolgen van globalisering. Die duurzame toekomst kunnen we nooit bereiken als we niet eerst zorgen voor een sociaal rechtvaardig Europa dat iedere Europeaan zekerheid biedt. Dergelijk Europa is enkel haalbaar als we samenwerken. Exitscenario’s zijn populistische scenario’s, een progressief Europa is een Europa van samenwerking in het belang van alle Europeanen.