Steden kunnen makkelijker hun LEZ’s handhaven. Helaas niet alle steden.

Zopas hebben het Europees parlement, de Europese Commissie en de Europese lidstaten een akkoord bereikt over het Europees Elektronisch wegenTolSysteem (EETS). Dat geeft, op initiatief van Kathleen Van Brempt, steden ook de mogelijkheid om de regels voor hun Lage Emissiezones beter te handhaven. “Helaas kunnen nog niet alle steden er al gebruik van maken,” zegt Van Brempt. 

Om de luchtkwaliteit te verbeteren, trachten steeds meer steden in Europa sterk vervuilende wagens te weren uit de binnenstad. “Het is echter lastig gebleken om de maatregelen die steden voor hun Lage Emissiezones (LEZ) hebben genomen ook te handhaven,” zegt Europees parlementslid Kathleen van Brempt. Vooral buitenlandse chauffeurs die de regels overtreden, konden niet beboet worden.

In het kader van de herziening van de richtlijn over het Europese wegentolsysteen - European Electronic Toll System EETS (1) - diende Van Brempt daarom een amendement in waardoor het niet enkel mogelijk wordt te registeren welke vrachtwagens een kilometerheffing moeten betalen, maar ook welke wagens er al dan niet in een LEZ mogen binnenrijden. De richtlijn omvat afspraken voor een automatische uitwisseling van gegevens tussen lidstaten, zodat overtreders ook beboet kunnen worden. Dat amendement werd door het parlement goedgekeurd en kreeg vandaag tijdens de zogenaamde trilogen tussen parlement, Europese Commissie en de lidstaten, de definitieve goedkeuring. “Wie geen kilometerheffing betaalt, zal nu effectief in heel Europa beboet kunnen worden en dat geld ook voor wie geen heffing betaalt om een LEZ binnen te rijden.”

“Maar daar knelt ook meteen het schoentje,” zegt Van Brempt. “Ik ben blij dat er een belangrijke stap vooruit is gezet, maar de herziening is enkel van toepassing op LEZ’s waar een heffing - een tol of retributie - wordt geheven. Er zijn echter verschillende manieren om vervuilende wagens te weren uit een Lage Emissiezone. De zogenaamde congestieheffing werd voor het eerst geïntroduceerd in Singapore in 1975 en werd de laatste tien jaar overgenomen in verschillende Europese steden. Het geldt ondermeer in Londen, Stockholm, Valetta, Milaan en Göteborg… In dat systeem betaal je in functie van de vervuilingscategorie van je wagen om de LEZ te mogen binnen rijden. Een ander systeem is de zogenaamde toegangsbeperking, zoals die in Brussel of Antwerpen bestaat. Daar mag je gratis de stad binnenrijden, behalve als je een sterk vervuilende wagen hebt. Als die laatste categorie wagens binnenrijdt, wordt de bestuurder beboet. Het ene is dus een tol- of heffingssysteem, het andere een boetesysteem. Dat boetesysteem valt helaas niet onder de herziening van de richtlijn. Dat wilden de lidstaten niet aanvaarden. Vooral Het Europees voorzitterschap, Oostenrijk, lag dwars. Een gemiste kans,” vindt Van Brempt, “want steden die met toegangsbeperking werken, kunnen nog steeds buitenlandse overtreders niet beboeten.”

Van Brempt is echter hoopvol dat het probleem in de toekomst opgelost wordt. “We zijn er in geslaagd een amendement toe te voegen dat de Europese Commissie verplicht hierover een rapport op te stellen en een voorstel uit te werken om de richtlijn uit te breiden naar alle LEZ’s.” 

“Ondertussen kunnen steden als Antwerpen en Brussel - en straks ook Gent, als daar de LEZ wordt ingevoerd - zich bezinnen over hun systeem en nagaan of het niet wenselijker is over te stappen naar een heffingssysteem, zegt Van Brempt. “Antwerpen werkt bijvoorbeeld al met een gemengd systeem waarbij sommige categorieën vervuilende wagens een heffing betalen om tijdelijk de LEZ te mogen binnen rijden. Het Antwerps systeem is trouwens ook voorzien (2) op een omschakeling naar een heffingssysteem.”