Groen licht voor een verbod op neonicotinoïdes

De kogel is door de kerk, er komt een moratorium op neonicotinoides. Dat hebben de Europese lidstaten vandaag beslist in Brussel.Hoewel er nog steeds geen gekwalificeerde meerderheid werd gevonden, hebben meer lidstaten zich achter het moratorium geschaard, zodat de Europese Commissie het verbod kan invoeren. Het treedt iets later in werking, maar de inhoud van de eerdere voorstellen blijft hetzelfde. Er komt dus een moratorium in de periodes dat bijen actief zijn op landbouwgewassen. Ik ben blij dat de lidstaten konden weerstaan aan de miljoenencampagnes van de chemische industrie om het moratorium te blokkeren. Ik wil ook alle burgers bedanken die actief hebben meegewerkt om dit moratorium te ondersteunen.

In januari verscheen er een studie van het Europese Voedselagentschap waaruit bleek dat de meest gebruikte insecticiden een onaanvaardbaar risico inhouden voor de gezondheid van de bijen. In Europa is 84 procent van de 264 verschillende landbouwgewassen afhankelijk van bestuiving door dieren, voornamelijk bijen. Voor de wilde planten in Europa loopt dat op tot 90 procent. Het rapport van het Europese Voedselagentschap kwam tot stand in samenwerking met experts uit heel Europa en meer dan 300 studies over bijensterfte werden onder de loep genomen. Volgens het Voedselagentschap houden neonicotinoides een “hoog risico in, of een hoog risico kon niet uitgesloten worden, in relatie tot sommige aspecten van het risico-assessment voor honingbijen.” Volgens het agentschap vertoont “de huidige regelgeving belangrijke tekortkomingen”. Als gevolg daarvan stelde de Europese Commissie eind januari voor om neonicotinoiden te verbieden gedurende een periode van 2 jaar, maar dat voorstel werd niet aanvaard door de lidstaten. Het expertencomité dat de lidstaten hadden aangesteld, kwam in maart al iets dichter bij een compromis.  Er zou nog steeds een moratorium komen op het gebruik van neonicotinoiden, maar enkel in de periodes waarin de bijen actief zijn. Op wintergewassen zouden ze nog wel gebruikt kunnen worden. De lijst met planten waarvoor het verbod geldt, werd ook drastisch uitgebreid. Aanvankelijk ging het over vier gewassen, in maart werd een lange lijst met planten voorgesteld. Er werd echter geen voldoende grote meerderheid gevonden bij de lidstaten, zodat het dossier verhuisde naar de beroepscommissie. Vandaag was er nog steeds geen gekwalificeerde meerderheid, maar er hadden zich al meer lidstaten aangesloten bij het moratorium. Dat betekent dat de Commissie het voorstel nu gewoon kan doorvoeren. Dat is een belangrijke overwinning voor iedereen die actief heeft meegewerkt aan de bescherming van de bijen, die sterk bedreigd worden in Europa en de VS. De enige nuance die vandaag werd toegevoegd heeft louter met de termijnen te maken. Het voorstel treedt iets later in werking om de lidstaten de tijd te geven maatregelen te nemen. Ik had een volledig verbod nog beter gevonden, maar kan leven met dit compromis. Vooral omdat de lidstaten hebben moeten weerstaan aan de machtige pesticidelobby die de laatste maanden kosten noch moeite heeft gespaard om het voorstel te kelderen.
 
De drie pesticiden clothianidine, thiamethoxam en imidaclopride, die neonicotinoiden bevatten, zullen in de toekomst dus enkel nog gebruik kunnen worden in periodes waarin bijen niet actief zijn. Ze worden enkel nog toegelaten voor professioneel gebruik, wat betekent dat particulieren ze niet meer in de handel zullen vinden. Het product kan nog wel in boomgaarden gebruikt worden, maar enkel na de bloeiperiode. Zaadbehandeling met de drie producten is eveneens verboden. Planten die in serres worden gekweekt kunnen nog wel behandeld worden.
De lidstaten moeten volgens het nieuwe voorstel hun regelgeving aanpassen. De nieuwe regelgeving zou in het najaar van kracht worden. De lidstaten moeten ook de effecten monitoren. Zo moeten ze informatie verschaffen over de bodemkwaliteit, het grondwater, het effect op vogels, zoogdieren en op andere bestuivers dan honingbijen.
 
Met dit voorstel zullen we alvast meer duidelijkheid krijgen over de effecten van neonicotinoiden op bestuivers. Ik wil ook de Belgische onderhandelaars bedanken, omdat ze actief meegewerkt hebben aan de totstandkoming van het moratorium.