Europees parlement stemt voor betere consumentenbescherming en strengere Europese controles op wagens

Een betere controle op wagens, strengere uitstootnormen en een betere consumentenbescherming: het Europees parlement heeft vandaag lessen getrokken uit het Dieselgate schandaal. De lidstaten moeten nu volgen. Van bij de aanvang is duidelijk geworden dat de lidstaten vaak de belangen van hun industrie lieten voorgaan op de volksgezondheid. Zij zullen nu moeten bewijzen dat ze willen dat de auto-industrie de omslag maakt naar de schone wagen van de toekomst én dat ze hun burgers willen beschermen tegen ernstige luchtverontreiniging.

On 28 Februari 2017 kwam de Dieselgate-onderzoekscommissie (EMIS), de eerste Europese onderzoekscommissie in 10 jaar tijd, tot de conclusie dat er in hoofde van zowel de Europese Commissie als de lidstaten sprake is geweest van ernstig wanbeheer wat betreft de controle op de uitstoot van dieselwagens. “De onderzoekscommissie startte in een sfeer van wantrouwen en defensieve reacties, ook vanwege de Europese Commissie. Bij de Europese Commissie maakte die defensieve houding plaats voor een constructieve, in die mate zelfs dat de Commissie tijdens de debatten vandaag in de plenaire vergadering luidop sprak over ‘systemische fouten’, ’corrupte autoconstructeurs’ en de noodzaak om het beleid te veranderen door 180 graden van richting te veranderen’.

De Europese lidstaten daarentegen zijn al te vaak in hun egelstelling blijven zitten. Eerder al hadden ze de ontwikkeling en de invoering van een nieuwe test die de uitstoot van wagens in reële omstandigheden meet, ernstig vertraagd. Bovendien hebben ze daarna grote afwijkingen toegestaan op de uitstootnorm, met name het dubbele van wat wettelijk toegelaten is. Het parlement heeft nu bepaald dat die afwijking drastisch ingeperkt moet worden en zo snel mogelijk moet verdwijnen. Zelfs de Commissie gaf toe dat de lidstaten het afgelopen jaar nauwelijks tot niet hebben opgetreden tegen geknoei met emissies en dat ze daardoor zelf de argumenten kracht bij zetten voor de invoering van het door ons en de groenen voorgestelde onafhankelijk Agentschap voor Martkttoezicht op Voertuigen.

Het is duidelijk dat de lidstaten de belangen van hun nationale industrieën lieten voorgaan op de volksgezondheid. Dat is onder meer de reden waarom we de controle wilde optillen naar het Europese niveau. De Europese christendemocraten, die van bij de aanvang gekant waren tegen de Dieselgate onderzoekscommissie hebben in de milieucommissie voor een onafhankelijk Agentschap gestemd maar keerden nu hun kar. Daarin werden ze gesteund door de grote pro-Europese Verhofstadt, die eveneens een onafhankelijk Europees Agentschap heeft geblokkeerd.

Maar zelfs zonder dat agentschap wordt de controle op voertuigen wel degelijk opgetild naar het Europese niveau, waar de Europese Commissie in de toekomst het nationale markttoezicht moet overzien, zelf wagens kan testen, terugroepprogramma’s kan opstarten en boetes uitschrijven. Het is bovendien hoopvol dat de Commissie de deur open laat voor een onafhankelijk agentschap in het kader van de onderhandelingen over het Witboek over de toekomst van de Europese Unie. Hoe dan ook zullen we eindelijk kunnen beschikken over een Europese waakhond die de nationale autoriteiten scherp in de gaten kan houden.

In de toekomst zullen de nationale typegoedkeuringsautoriteiten ondermeer aan een audit onderworpen worden. Wat het markttoezicht door de lidstaten betreft, worden er minimumdoelstellingen opgelegd: zo zullen nationale markttoezichthouders minstens 20 procent van alle modellen die op de markt komen aan controles moeten onderwerpen. Nationale toezichtprogramma's moeten bovendien door de Commissie worden goedgekeurd. 

Om beter te controleren of wagens aan de Europese uitstootnormen voldoen, zullen er bij dieselwagens ook NOx testen uitgevoerd worden tijdens de autokeuring en wordt er in de hele EU een netwerk van ‘vervuilingscamera’s’ uitgerold om illegaal geknoei aan wagens te kunnen opsporen en voor de meest vervuilende modellen in service-conformiteitstesten kunnen uitgevoerd worden. 

Het parlement stemde ook voor een beleid dat zich focust op ‘schone mobiliteit’ via de invoering van een strengere Euro 7 uitstootnorm en het opleggen van een stapsgewijs toenemend minimumaandeel ”nul-uitstoot” wagens die jaarlijks op de markt worden gebracht..  Tegen 2035 mogen er geen nieuwe wagens die nog CO2 uitstoten, op de Europese markt worden toegelaten.  

Ook de consumenten worden beter beschermd. In de markttoezichtsverordening zijn de S&D-amendementen goedgekeurd die constructeurs aansprakelijk maken voor schade als gevolg van het niet respecteren van de regelgeving en voor negatieve effecten als gevolg van teruggroepprogramma’s (bvb hogere onderhoudskosten). In het EMIS rapport wordt ook aan de Commissie gevraagd een wetgevend initiatief te nemen om op Europees niveau een vorm van collectieve vorderingen mogelijk te maken. 

Het parlement heeft alvast de bakens gezet voor een betere controle op de uitstoot van wagens, een betere consumentenbescherming en strengere uitstootnormen. We moeten nu van de gelegenheid ook gebruik maken om de sprong te maken naar de wagen van de toekomst door versneld afscheid te nemen van de dieseldinosaurussen en snel te evolueren naar zero-emissievoertuigen.

Het volledige rapport van de Dieselgate onderzoekscommissie in het Nederlands is hier te vinden.

Het ontwerprapport in het Nederlands met de aanbevelingen vind je hier.