Een fabel van fossielen

Dat de Duitse Energiewende compleet geflopt zou zijn omdat overschakelen naar hernieuwbare energie te veel subsidies vraagt, is een verzinsel van de fossiele lobby. Het is net de fossiele sector te zeer gesteund wordt.

Het verhaal over de falende Duitse Energiewende (DS 23 september) wordt graag verteld door de machtige lobby van fossiele energiegroepen. Niet toevallig wordt de berichtgeving bij ons in de markt gezet nu België zijn geplande kernuitstap wil terugdraaien.

We zien overal ter wereld dezelfde tactiek. Als er gefrackt moet worden naar schaliegas of geboord naar olie, als er steenkool moet worden bovengehaald of kerncentrales langer moeten open blijven, wordt elke tegenstand de kop ingedrukt met het ‘Duitse argument’: ‘Omschakelen naar hernieuwbare energie werkt niet. Stop met die groene onzin, laten we opnieuw investeren in vervuiling; dat is een stuk goedkoper.’

Overschakeling is onvermijdelijk

Nochtans is de marsrichting voor ons toekomstig energiebeleid niet zo moeilijk te vatten. De reserves aan olie en nucleaire splijtstoffen zijn eindig, de grondstoffen worden schaarser en dus duurder. De gevolgen voor de planeet zijn dramatisch en ook dat zal gigantische kosten opleveren.

Omschakelen naar hernieuwbare energie is onvermijdelijk, wat niet betekent dat het makkelijk zal gaan. Het vergt een nauwgezette planning, die landen bovendien niet alleen kunnen uitvoeren. Duitsland toont aan waarom een echte Energiewende alleen lukt als de hele EU mee de stap zet. De boom van steenkoolcentrales in Duitsland is immers deels te verklaren door de energievraag uit het buitenland, met name Frankrijk en Nederland. Duitsland heeft al die energie niet zelf nodig. Steenkoolcentrales zijn gewoon goedkoper en hun energie doet daarom op korte termijn de kassa rinkelen.

Dat verklaart ook waarom Duitsland in steenkoolcentrales en niet in de minder vervuilende, maar duurdere gascentrales heeft geïnvesteerd. De prijs is het doorslaggevende argument. Vervuilende energie belasten met een CO2-taks zou dat voordeel als sneeuw voor de zon doen wegsmelten.

Het verhaal over ‘onhaalbare klimaatdoelstellingen’ vertelt ook dat hernieuwbare energie de bestaande, fossiele energiebronnen niet kan vervangen. Dat is het argument van de Belgische nucleaire lobby. In Duitsland heeft de groei van hernieuwbare energie de vermindering van nucleaire energie al overschreden in 2011. Vorig jaar bedroeg het aandeel van hernieuwbare energie in het totale energiepakket al meer dan 23 procent. Wat echt remmend werkt op de uitbouw van hernieuwbare energie is dat de beslissing om uit kernenergie te stappen voortdurend herzien wordt. Dat creëert een onstabiel klimaat, zodat investeerders nooit zeker weten of ze al dan niet moeten concurreren met onderbelaste én overgesubsidieerde fossiele energie.

Verborgen subsidies

Ook die oversubsidiëring wordt verzwegen in het verhaal over de ‘mislukte Duitse Energiewende’. Particulieren draaien inderdaad in veel te hoge mate op voor de subsidies aan hernieuwbare energie. Maar ze betalen oneindig veel meer aan verborgen subsidies voor fossiele energie. Volgens Bloomberg wereldwijd zelfs twaalf keer meer. Het Internationaal Energie Agentschap berekende dat de subsidies aan fossiele energie in 2010 308 miljard euro bedroegen, tegenover 49 miljard euro voor hernieuwbare energie. In België bedraagt de steun aan fossiele energie bijna het dubbele van die aan hernieuwbare energie.

Dat de Duitse Energiewende een totaal fiasco zou zijn, is een verzinsel van wie wil dat de laatste dollars uit de allerlaatste druppels olie en morzels steenkool geperst kunnen worden. Om die problemen aan te pakken, is een ambitieus Europees energieplan nodig dat de noden en behoeften van de lidstaten op elkaar afstemt, de energienetwerken drastisch renoveert, onderzoek doet naar opslagcapaciteit voor hernieuwbare energie, investeert in energie-efficiëntie, de subsidies aan fossiele energie radicaal afbouwt en vervuilende energiebronnen via een CO2-taks uitfaseert. Roepen dat de Energiewende een mislukking is dient maar één doel: op korte termijn veel geld verdienen. Dat daardoor verhinderd wordt dat de toekomstige generaties duurzaam kunnen leven op de planeet, wordt door de stervende fossiele sector louter als collateral damage gezien.

Kathleen Van Brempt
Karin Temmerman