Stad Antwerpen moet stekker uit Eandis-deal trekken

De Antwerpse gezinnen betalen de rekening van de Eandis-deal. Dat staat haaks op het besluit van de Antwerpse gemeenteraad dat de stad lagere tarieven kan blijven aanrekenen. sp.a gaat in de gemeenteraad dan ook tegen de fusie stemmen, precies omdat de Antwerpenaar daarvoor de rekening betaalt. sp.a pleit voor een stadsbedrijf dat alle nutsvoorzieningen beheert. Tegen betaalbare prijzen.

Maandag a.s. stemt de gemeenteraad in Antwerpen over de statutenwijziging van Eandis Assets en het intreden van het Chinese State Grid Europe Limited (SGEL) in het distributienetbedrijf. Die operatie kost de Antwerpenaar jaarlijks meer dan 100 euro. De Antwerpse EANDIS-intercommunale IMEA hanteert tot nog toe immers bij de laagste distributienettarieven in Vlaanderen. Logisch, aangezien de kosten voor nutsbedrijven in een stad veel lager liggen. sp.a wil die kosten laag houden en wil geen tweede Turteltaks van 100 euro. In Antwerpen kan nu al meer dan 10% van de gezinnen de energie- en waterfacturen niet betalen.

sp.a toont aan dat de fusie van de distributienetbeheerders onder de koepel van Eandis strijdig is met de door de Antwerpse gemeenteraad vooropgestelde opschortende voorwaarde dat in de stad een goedkoper tarief kan worden aangerekend. De Antwerpse gemeenteraad was het namelijk slechts eens met de fusie van de intercommunales op volgende voorwaarde: “het verkrijgen vanwege de VREG van een schriftelijke bevestiging op de vraag van Eandis tot het behoud van aparte tarieven per geografisch gebied van elke ex-DNB”[i][ii]. Met andere woorden: Antwerpen wil de fusie alleen als de Antwerpenaar de factuur niet betaalt. Maar uit documenten die sp.a kon inzien, blijkt dat aan die voorwaarde niet kan worden voldaan. De Vlaamse Energieregulator (VREG) heeft op de vraag van Eandis op 27 april 2016 namelijk ondubbelzinnig geantwoord dat aparte tarieven enkel bij wijze van overgangsmaatregel tot uiterlijk eind 2017 kunnen worden toegestaan[iii]. Vanaf dan treedt alsnog het fusietarief in werking. En betaalt de Antwerpenaar dus wel de factuur.

Op basis van cijfers van Eandis zelf constateert sp.a dat een Antwerps gezin, dat verwarmt op aardgas en evenveel verbruikt als een gemiddeld Vlaams gezin, op jaarbasis € 104 extra betaalt. De “fusietaks” ligt dus nog hoger dan de eerder ingevoerde 100 euro tellende Turteltaks voor elektriciteit. Omdat het voorliggende akkoord strijdig is met de door de Antwerpse gemeenteraad opgelegde opschortende voorwaarde, wil sp.a dan ook dat de gemeenteraad de fusie afwijst.

Maar er is meer aan de hand. In de toelichtende nota die Eandis verspreidde voor de Algemene Vergadering van 3 oktober, wordt de opschortende voorwaarde plots anders geformuleerd als “het behoud van aparte DNB-tarieven tot de verrekening van de saldi uit het verleden (2010-2014)"[iv]. In andere documenten heeft men stiekem het woord “tijdelijk” toegevoegd, hoewel in de gemeenteraden en bestuursorganen goedgekeurde voorwaarde destijds nergens die notie van tijdelijkheid vermeldde, laat staan suggereerde. Deze schriftvervalsing is een flagrante miskenning van de democratische besluitvorming binnen onze gemeenteraad met nefaste gevolgen voor de Antwerpse gezinnen die de factuur hiervan mogen betalen.

Antwerpen is ook duidelijkheid verschuldigd aan de andere 228 gemeenten die bij deze fusieoperatie en instap van een private partner betrokken zijn. Koen Kennis zei in de gemeenteraad van afgelopen woensdag letterlijk “Wat mij betreft spreken we nu over een fusie tot 2019 en na 2019 ligt de markt terug open en zullen er terug discussies gevoerd worden. Als dat de tijdelijkheid betekent, awel dan staat er tijdelijkheid”. Met andere woorden Antwerpen wil maandagavond tijdens de gemeenteraad in een huwelijk stappen maar maakt er geen geheim van dat de redenen opportunistisch zijn en het engagement maar tot november 2019 loopt. Voor dergelijk huwelijk bestaat een term: dat is een schijnhuwelijk.

Er zijn nog argumenten om tegen dit voorstel te zijn. Die zijn van Europese aard. De Europese Commissie heeft recent in het kader van de toetsing van de joint venture tussen het Chinese CGN en het Franse EDF voor de bouw en uitbating van de nieuwe kerncentrale Hinkley Point C in het Verenigd Koninkrijk, geoordeeld dat alle Chinese staatsbedrijven op de Europese markt moeten beschouwd worden als één geïntegreerd bedrijf. Zij worden immers strategisch aangestuurd vanuit eenzelfde comité. Als deze benadering ook wordt gevolgd voor de toetsing van de ontvlechtingsregels binnen de Europese en Vlaamse energiemarkt - die stellen dat er een strikte scheiding moet zijn tussen netbeheer en productie en levering - dan heeft dat verregaande gevolgen voor de voorgenomen participatie van SGEL in Eandis. Immers, het decreet op de intergemeentelijke samenwerking zet de deur voor een private partner enkel open als die niet actief is in productie en levering. Maar als SGEL moet gerekend worden tot hetzelfde bedrijf als CGN die in het VK een kerncentrale uitbaat, dan is aan deze voorwaarde niet langer voldaan. Een door Kathleen Van Brempt ingediende vraag aan de Europese Commissie moet hierover snel duidelijkheid bieden.

Om al die redenen zal de sp.a-fractie maandag in de gemeenteraad tegen stemmen en de andere fracties vragen om hetzelfde te doen. De Algemene Vergadering van Eandis van 3 oktober moet niet worden uitgesteld, maar afgelast.

Het vaststellen van de onmogelijkheid van de operatie geeft het stadsbestuur de kans om werk te maken van een eengemaakt nutsbedrijf voor het hele stadsgewest, zoals aangegeven in een in opdracht van het vorige stadsbestuur opgestelde studie[v]. Want ondanks de fusie binnen Eandis Assets blijven er op het grondgebied van stad Antwerpen nog steeds twee energiedistributienetbedrijven: IVEG en IMEA. Een fusie tussen IVEG (actief in Kiel en Hoboken) en IMEA (actief in rest van Antwerpen) is voor sp.a Antwerpen dan ook veel zinvoller dan een fusie van IMEA met bijvoorbeeld GASELWEST (zoals die nu voorligt bij Eandis Assets). Het gerenommeerde Wuppertal Institut rekende voor dat zo’n publieke stedelijke “Stadtwerke” met ook het kabelnetwerk, het rioolbeheer en het drinkwaternetwerk heel wat synergievoordelen oplevert: gezamenlijke meteropname, gezamenlijke aanleg en vervanging van infrastructuur, gezamenlijke plaatsing van meters in nieuwe gebouwen... Antwerpen moet de controle op zijn nutsvoorzieningen niet afstaan, maar net terug in eigen handen nemen.

We moeten zelf kunnen beslissen over onze nutsvoorzieningen. Wanneer schakelen we over op LED voor onze openbare verlichting? Hoe gaan we de energiearmoede te lijf? Hoe “verslimmen” we onze netten en helpen we onze burgers stroom te verbruiken wanneer er overschotten zijn en de prijzen laag in plaats van tijdens de dure piek? Hoe benutten we restwarmte van onze havenindustrie voor de verwarming van onze gebouwen... Door de geplande fusie en gedeeltelijke privatisering binnen Eandis, dreigt de afstand met het netbeheer juist te zullen toenemen.

De door sp.a bepleite fusie tot een stadsgewestelijk publiek netbedrijf voorkomt dat een vandaag volledig Vlaams verankerd bedrijf deels onder buitenlandse controle zou komen.