Een burgemeester mag geen angst zaaien, maar moet verzoenen.

Gisteren deed ik mijn eerste tussenkomst als fractieleider van sp.a in de Antwerpse gemeenteraad tijdens het verhitte actualiteitsdebat over de vluchtelingencrisis. Burgemeester De Wever reageerde tijdens dat debat niet. Dat deed hij vandaag wel tijdens zijn gastcollege aan de Gentse universiteit. Daar schetste hij opnieuw het beeld dat vluchtelingen van zijn stad een angstaanjagend oord maken: ‘Wat ge daar allemaal ziet. Het is om schrik van te krijgen’. Hieronder kan je mijn volledige tussenkomst nalezen. 

Collega’s, 

ik ga over deze vluchtelingencrisis niet het debat aangaan met de N-VA-voorzitter. Dat is zinloos omdat hij er in die hoedanigheid voortdurend warm en koud over blaast. Zo is in ons land is N-VA voor een verplicht Europees spreidingsplan, maar in het Europees parlement stemt ze daar telkens tégen. In Antwerpen wil N-VA geen noodopvang organiseren, maar federaal roept haar staatssecretaris voor asiel en migratie de OCMW’s op om dat wel te doen. De partij zegt dat vluchtelingen in hun regio moeten opgevangen worden, maar zit in een regering die weigert daarvoor bijdragen te storten aan het Europese hulpfonds voor het Midden Oosten. N-VA vindt dat burgers de wet moeten naleven, maar lapt zelf internationale verdragen en internationale rechtsregels aan haar laars… De lijst is ondertussen erg lang geworden.

De reden voor die ‘strategie van de gespleten tong’ is duidelijk: de N-VA is nu een partij van de instellingen geworden en moet dus gewoon de wet naleven. Dat wil zeggen oorlogsvluchtelingen opvangen, zoals voorzien in de Conventie van Genève. Punt.

Maar omdat haar achterban dat eigenlijk niet wil, moet de retoriek streng en stoer klinken. Ik citeer nog even - zij het dan met diepe schaamte - schepen Duchateau, de schepen die de zwaksten in onze samenleving moet vertegenwoordigen: “Een nee aan vluchtelingen is de enige juiste keuze.’ 

Diezelfde harde toon weerklinkt in de interventies van Bart De Wever in de pers. Ik begrijp dat Bart De Wever als voorzitter van N-VA een rol te spelen heeft. Het is dus zijn volste recht om zich te keren tégen mensen die de miserie van een oorlog ontvluchten door hen economische migranten te noemen. Daardoor maakt hij van hen ‘illegalen’. Even terzijde: Ook Marine Le Pen is van mening dat deze oorlogsvluchtelingen economische migranten zijn.

Maar als burgemeester - als burgervader! - van de grootste stad van Vlaanderen heeft hij een andere rol te spelen. Een burgemeester polariseert niet, maar verzoent. Een burgemeester jaagt geen angst aan, maar stelt gerust. Een burgemeester doet niet alsof het probleem weggeblaf kan worden, maar legt aan zijn bevolking uit hoe het zal opgelost worden.

Zo zou een burgemeester de ‘vol is vol’-retoriek van schepen Duchateau kunnen ontkrachten. Hij zou kunnen zeggen dat binnen dit en vijftien jaar de bevolking van de stad Antwerpen sowieso zal toenemen met een kleine 100.000 inwoners. De stad is dus niet vol, de stad zal groeien. De burgemeester zou zijn bevolking kunnen gerust stellen en uitleggen hoe het college die verwachte bevolkingsgroei zal opvangen.

Maar goed, ik wil hier vooral constructief zijn, want dat is nodig als we deze crisis samen willen aanpakken. Het is onze opdracht om te verenigen en te verbeteren, niet om te polariseren en af te breken. Ik ben daarom blij dat de toon in de motie over de vluchtelingencrisis die de meerderheid heeft ingediend, al wat gemilderd is. De meerderheid wil minderjarigen die zonder ouders zijn binnengekomen opvangen én begeleiden. Dat kunnen wij enkel toejuichen. Hoewel het voorstel dat N-VA vanochtend heeft gedaan een aantal niet begeleide minderjarigen toch wel erg straft, want zij hebben volgens de wet recht op kinderbijslag en dat wil u hen afnemen, waardoor u hen nog dieper in de miserie dwingt. 

De meerderheid geeft in haar motie nu ook toe dat ze gewoon de wet moet naleven en dat erkende vluchtelingen die naar Antwerpen komen, kunnen rekenen op alle noodzakelijke opvang en dienstverlening. Ook dat gedeelte van de motie zullen wij steunen.

Wij willen enkel het tweede punt amenderen en vragen aan de stad of ze de warme oproep van Belgisch staatssecretaris Francken wil opvolgen om “meer plaatsen te creëren voor asielzoekers”.

Daaraan zouden we willen toevoegen dat de stad hulporganisaties en NGO’s die helpen bij de opvang extra zou betoelagen. Verenigingen zoals Moeders voor Moeders en vzw  Al Ikram kunnen het werk niet meer aan. Samen zien ze wekelijks tussen de 70 en 80 gezinnen toekomen. Het gaat om burgers die andere burgers helpen: Helfies als het ware. Uiteraard verdienen zij, maar ook alle andere NGO’s die zich met opvang, begeleiding en integratie bezig houden, in plaats van een schrapping in hun subsidies, net nu meer financiële middelen en ondersteuning van het stadsbestuur. Zij moeten weten dat het stadsbestuur aan hun kant staat. Met een stadsbestuur dat die verenigingen tegenwerkt, schieten we niets op.

Ik wil tot slot niet alleen aandacht vragen voor de opvang van oorlogsvluchtelingen, maar ook voor de Antwerpse bevolking zelf. 

Het is volstrekt normaal dat mensen zich grote zorgen maken over en zelfs wat bang zijn van de komst van duizenden vluchtelingen. Die bezorgdheid mag niet omslaan naar conflict en haat. Het is daarom de opdracht van lokale besturen om zich volledig in te schakelen in het tweerichtingsverkeer dat integratie is. Dat betekent dat we niet alleen de moeilijke opdracht hebben om nieuwkomers te integreren in onze stad, maar dat we bij de bewoners van deze stad ook hun bezorgdheid moeten wegnemen over de kwaliteit van het onderwijs voor hun kinderen, hun kansen op een job, hun toegang tot sociale en gewone woningen…. Om die ongerustheid weg te nemen – en die is er zeker ook bij migranten die al langer geleden naar hier kwamen – moet de opvang goed worden georganiseerd en moet het beleid tegelijk oog hebben voor alle Antwerpenaars. Dat is onder uw beleid problematisch, want u hakt in het onderwijs, in alle sociale voorzieningen en in dienstverlening.

Sommige collega’s in deze raad kunnen misschien betreuren dat wij in een diverse stad leven, maar we moeten de bevolking geen blaasjes wijsmaken: in de hele wereld worden steden met hetzelfde fenomeen geconfronteerd, de helft van alle vluchtelingen in de wereld wordt opgevangen in steden. Er bestaan heel wat best practice voorbeelden van steden die successen boeken, zowel op het vlak van integratie als bij het wegnemen van de bezorgdheid bij hun eigen bewoners. Succesvolle steden hebben een lokaal stedelijk actieplan rond diversiteit en migratie en ontwikkelen netwerken met partners zoals NGO’s en het bedrijfsleven. Uiteraard investeren ze in taalonderricht, onderwijs en gezondheidszorg, voeren ze een huisvestingsbeleid dat rekening houdt met een groeiende en diverse bevolking. Ze ontwikkelen een tewerkstellingsbeleid op maat en een ondersteuningsbeleid voor bedrijfsleiders met een migratieachtergrond. Hier voert u een ontradingsbeleid voor dergelijke bedrijfsleiders.

Deze steden ontwikkelen ook strategieën die gericht zijn op de reactie van de bevolking om er voor te zorgen dat de perceptie van migratie als een onoverkomelijk probleem, gekeerd wordt. Wij verwachten van een stad als Antwerpen dat ze ook dergelijk beleid ontwikkelt. Want voor een stad als Antwerpen is er geen alternatief. There is No Alternative.