More than honey

In Europa zijn er 16 miljoen bijenkasten. De directe waarde van de honing alleen wordt geschat op 140 miljoen euro. De “waarde” voor de bestuiving van gewassen in de Europese landbouw bedraagt maar liefst 20 miljard euro. Maar de bijen zijn bedreigd. Dat zagen we samen met 110 mensen in de film 'More than Honey'.

De film werd gemaakt door een bijenliefhebber, Mark Imhoof. “Momenteel is het zo erg gesteld met pollutie en pesticiden dat het voor de bijen gezonder is in de steden dan op het platteland”, vertelde Imhoof aan Cobra. Dat zien we onder meer in Antwerpen, waar vandaag ongeveer 100 bijenkasten staan. De meeste daarvan worden beheerd door Micha de Herdt die aanwezig was. Onze partijgenoot Horacio Zuniga Salvador gaat vanaf deze lente bijenkasten plaatsen in enkele scholen. En zelfs sommige Antwerpse restaurants doen mee. Zo worden er volgende maand twee bijenkasten geplaatst op het terras van restaurant Graanmarkt 13. De chef gaat er koken met de stadshoning die hij zelf produceert. Het zijn kleine, maar positieve signalen.

Er is nog werk aan de winkel. De verschillende oorzaken voor het probleem van de bijen vragen verschillende oplossingen. Maar er worden stappen vooruit gezet. Bijvoorbeeld in het gebruik van pesticiden en van de zogenaamde neonicotinoiden. Na acties van grassrootgroepen, zoals in Antwerpen door schrijver Jeroen Olyslaegers, en door het werk dat sommige collega’s en ikzelf in het Europese parlement hebben gedaan, besliste de Europese Commissie om een moratorium op neonicotinoiden op te leggen. De precieze maatregelen worden nog onderhandeld tussen de lidstaten. Vandaag is er nog geen eensgezindheid. Er zijn evenveel stemmen voor als tegen het voorstel. Dat klinkt als slecht nieuws, maar als de verhoudingen zo blijven, betekent dat wel dat het voorstel zal aanvaard worden. In het huidige voorstel zullen pesticiden nog wel gebruikt kunnen worden op wintergewassen - als bijen de bloemen niet bezoeken - maar niet meer in het bijenseizoen. Ook particulier gebruik van neonicotinoiden wordt verboden.

De chemische industrie zegt nu al dat een verbod weinig effect zal hebben. Ze fabriceren een soort self fulfilling profecy, want inderdaad, zelfs zonder pesticiden zullen de bijen een probleem blijven hebben. Dat heeft met verschillende oorzaken te maken. Er is de varroamijt, die de bijen het leven lastig maakt en die de imkers maar niet onder controle krijgen. Er zijn ook allerlei ziektes die de bijen treffen. Maar er zijn ook de landbouwtechnieken, zoals de grote monoculturen, die er voor zorgen dat er weinig variëteit is in het bijenvoedsel. Een meer gediversifieerde landbouw, die ook aandacht heeft voor grasbermen, heggen, bloemenweides én de aanleg van corridors voor bijen en andere bestuivers, is absoluut noodzakelijk. Helaas wordt dit soort landbouw nauwelijks ondersteund door de Unie, zo is gebleken uit het nieuwe landbouwbeleid. We zijn er dus nog niet. En de tijd dringt. Ook dat bewees de film.

Graag bedank ik iedereen die meewerkte om deze avond en de vertoning van de film mogelijk te maken. Ook de jongens van Hive, Antwerpe honing, Filmhuis Klappei, de medewerkers van Permeke en alle aanwezigen.